Πέμπτη, 23 Μαρτίου 2017

Video για την εκδήλωση του Θ. Οικονόμου

Από αυτή τη μοναχική γωνιά του στον Κόσμο το ανθρώπινο είδος, πολλές φορές ένιωσε να βρίσκεται στο κέντρο του Σύμπαντος, ένιωσε να είναι μοναδικό. Αλλά στις στιγμές κορύφωσης της ανθρώπινης αλαζονείας η Αστρονομία ήταν εκεί να διορθώνει τις αντιλήψεις μας για τον κόσμο αλλά και να μας φέρνει αντιμέτωπους με ερωτήματα. Ερωτήματα βαθύτερα, υπαρξιακά.
Γιατί είμαστε εδώ; Από πού ερχόμαστε; Είμαστε μόνοι;
Πολλές φορές ο τρόπος ζωής που ακολουθούμε μας οδηγεί σε μοτίβα ανούσια, σε λάθος μονοπάτια.
Όμως μέσα σ’ αυτήν την παράνοια για χρήμα, για δόξα και αλαζονική επίδειξη εξουσίας, το ανθρώπινο είδος παρόλο που αυτοκαταστροφικά κάνει κακό στον πλανήτη και στον εαυτό του, πολλές φορές βρίσκει τη δύναμη, το κουράγιο να αναζητήσει απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα.
Και για να βρεθούν απαντήσεις ο άνθρωπος εδώ και πάνω από πενήντα χρόνια επιμένει στην εξερεύνηση του διαστήματος.
Με αποστολές από τη ΝΑΣΑ, την ESA, τη Ρωσική και άλλες υπηρεσίες διαστήματος ανά τον κόσμο.
Και πίσω από πολλές από αυτές (πάνω από 15 και συνεχίζει) βρίσκεται ένας Έλληνας.
Ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ φημισμένος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο. Χάρη στις υψηλές του γνώσεις στην πυρηνική φυσική συνέβαλε στις επιτυχίες του προγράμματος “Surveyor” που ήταν τα πρώτα διαστημικά σκάφη που προσγειώθηκαν στη Σελήνη και έτσι προετοίμασε την αποστολή του Apollo 11.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Και η αρχή δεν ήταν καθόλου εύκολη για αυτόν.
Γεννήθηκε στο Ζιάκα Γρεβενών, το 1937, δηλαδή η ζωή του άρχισε στην περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου πολέμου γνωρίζοντας τη στέρηση από την παιδική του ηλικία. Το χωριό του στον εμφύλιο βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα και πολλοί άνθρωποι και παιδιά σκοτώθηκαν. Για να αποφύγουν τις απώλειες, φυγάδεψαν στην Αλβανία, γύρω στα 200 παιδιά από τη Ζιάκα, από μωρά ως 15 χρόνων. Ανάμεσά τους και ο κ. Οικονόμου. Ταξίδεψε υπό δυσμενείς συνθήκες από την Αλβανία στη Γιουγκοσλαβία και τέλος στην Τσεχοσλοβακία όπου έμεινε σε ορφανοτροφείο για πολλά χρόνια και πρωτοπήγε σχολείο. Τελείωσε το δημοτικό στα 16 του χρόνια κι επειδή αγαπούσε τα μαθηματικά και τη φυσική οι δάσκαλοί του τον κατεύθυναν στις θετικές επιστήμες. Σπούδασε Πυρηνική Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Πράγας το οποίο και τελείωσε με “Άριστα”.
Μετά τις σπουδές του, ξεκίνησε να εργάζεται σε διάφορα ερευνητικά κέντρα της Τσεχοσλοβακίας και αργότερα, έχοντας αρνηθεί πρόταση συνεργασίας από τη Ρωσία, αποδέχτηκε πρόταση του Πανεπιστημίου του Σικάγο, στο Διαστημικό Ερευνητικό κέντρο που μόλις είχε αρχίσει τα ερευνητικά προγράμματα της ΝΑΣΑ στη Σελήνη. Όλα τα εξαρτήματα που το τμήμα του κατασκεύασε για λογαριασμό της ΝΑΣΑ, τρία σε αριθμό, προσγειώθηκαν επιτυχώς στη σελήνη στο χρονικό διάστημα 1967 έως 1968.
Για τη Σελήνη τότε γνωρίζαμε ελάχιστα. Δεν ξέραμε τη χημική της σύσταση, δεν ξέραμε καν αν ο άνθρωπος μπορεί να πατήσει επάνω χωρίς να βουλιάξει. Έτσι έφτιαξε ένα όργανο που τότε πατούσε σε ένα μεγάλο «πιάτο» ως βάση, για να αποκλειστεί η περίπτωση να βυθιστεί στην επιφάνεια της Σελήνης. Για αυτές τις επιτυχίες του, έλαβε υψηλές τιμές από τη ΝΑΣΑ.
To 1986, μιλώντας άπταιστα τα ρωσικά, άρχισε τις συνεργασίες του με το Διαστημικό Κέντρο της Σοβιετικής Ένωσης στα προγράμματα έρευνας του πλανήτη Άρη που η ΝΑΣΑ και η Ρωσία διεξάγουν ακόμα και σήμερα.
Προικισμένος με ταλέντο και εμπειρία, ένα άλλο επίτευγμά του τον απογείωσε. Στις 4 Ιουλίου 1997 το ερευνητικό όργανο που ο ίδιος κατασκεύασε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου για λογαριασμό της ΝΑΣΑ, το “Alpha Proton X-Ray Sprectometer” στημένο πάνω στο Sojourner του Pathfinder, που επιτυχώς προσγειώθηκε ομαλά στην επιφάνεια του Άρη, άρχισε να στέλνει τις πρώτες πολύτιμες πληροφορίες που θα δώσουν απάντηση στο ερώτημα “από τι είναι φτιαγμένος ο Άρης;”. Αυτή η επιτυχία θεωρήθηκε μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της επιστήμης το 1997 και ο ίδιος τιμήθηκε υψηλά για αυτό του το κατόρθωμα όχι μόνο από τη ΝΑΣΑ, αλλά και από πολλούς άλλους οργανισμούς.
Κάποια από τα rovers στον Άρη είναι ακόμα λειτουργικά. Το Spirit το αποχαιρετίσαμε πριν κάποια χρόνια, αλλά το Opportunity είναι ακόμα ενεργό αποτελώντας ένα παράδειγμα πολύ επιτυχημένης αποστολής, αφού είχε σχεδιαστεί να δουλέψει για τρεις μήνες και είναι λειτουργικό πάνω από 11 χρόνια!
Συμμετείχε επίσης στη Rosetta που τρέχουν 24 πειράματα σε μια προσεδάφιση στον κομήτη που ήταν αρκετά επεισοδιακή.
Επίσης πολλές σύγχρονες αποστολές εξερευνούν το ηλιακό μας σύστημα όπως το Voyager, που έχει αφήσει πλέον το ηλιακό μας σύστημα, στον Άρη τα rovers Opportunity, Curiosity και το Cassini που βρίσκεται στον Κρόνο και συνεχώς ανακαλύπτει πολλά φεγγάρια. Στον Ερμή εδώ και χρόνια βρίσκεται το Messenger.
Για ποιο λόγο όμως ο άνθρωπος επιμένει στην κατάκτηση του διαστήματος;
Ο πιο πεζός λόγος είναι πως από τις πρώτες αποστολές, το διάστημα προσέφερε χρήσιμα στοιχεία για τον σύγχρονο ανθρώπινο πολιτισμό. Σήμερα, χρησιμοποιούμε και ενσωματώνουμε τις εφευρέσεις του, τις διαστημικές τεχνολογίες και ανακαλύψεις. Όλα αυτά για τη βελτίωση της καθημερινής μας ζωής.
Αλλά κυρίως γιατί απλά ο άνθρωπος από τη φύση του είναι φτιαγμένος να εξερευνά! Ξεκίνησε εξερευνώντας τους ωκεανούς, τους πόλους της Γης, το περιβάλλον του. Σήμερα έχει σχεδόν ολοκληρώσει την εξερεύνηση του πλανήτη Γη, και έτσι ενδιαφέρεται να εξερευνήσει και άλλους πλανήτες.
Γιατί έχει μια επιθυμία να συνδεθεί με το Σύμπαν, με τον ΚΟΣΜΟ. Γιατί τα άτομα που συνθέτουν τη ζωή στη Γη, τα άτομα που μας αποτελούν, είναι τα άτομα των στοιχείων των αστεριών που εξερράγησαν και σκορπίστηκαν σε ολόκληρο το γαλαξία.
Και είναι αυτά τα θεμελιώδη συστατικά της ζωής.
Ίσως τελικά γιατί είμαστε σε μια εποχή της ανθρωπότητας που μπορούμε περισσότερο από κάθε άλλη φορά να αλλάξουμε τον κόσμο. Και αυτό θα γίνει αν δούμε πέρα από τον ορίζοντα. Αν προσπαθήσουμε να ξεπεράσουμε και αυτό το σύνορο προς χάριν της ανθρώπινης προόδου, για χάρη των επόμενων γενεών. Και πρέπει πρώτα να κοιτάξουμε μέσα μας, βαθύτερα, για να μπορέσουμε να δούμε πιο μακριά, ως άλλοι νέοι Κολόμβοι να προσπαθήσουμε να ταξιδέψουμε στους ωκεανούς των αστεριών, να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα για μια νέα μεγάλη περιπέτεια που θα μας αλλάξει την αντίληψη για το τι είναι δυνατόν.
Και αν καταφέρουμε να ανακαλύψουμε κάποιο είδος ζωής, έστω διαφορετικό από αυτό που έχουμε στο μυαλό μας, ίσως τότε κατανοήσουμε καλύτερα τη θέση μας στο ΚΟΣΜΟ. Ίσως έτσι κατανοήσουμε την ασημαντότητά μας, ίσως έτσι μετριάσουμε την αλαζονεία μας.
Παρόλα αυτά αν κάποιος μας ρωτήσει ποιο είναι το ομορφότερο τοπίο, θα του απαντήσουμε με τα λόγια του κυρίου Οικονόμου!
«Κάθομαι ώρες και κοιτάζω την κοιλάδα προσεδάφισης του Pathfinder στον Άρη. Είναι υπέροχη με όλα αυτά τα πετρώματα και τους βράχους. Μετά σκέφτομαι την εικόνα της Γης από τη Σελήνη. Υπέροχο γαλάζιο. Νομίζω πως το ωραιότερο τοπίο είναι της Γης».
Ας την προστατέψουμε, ας την αγαπήσουμε και ας συνεχίσουμε να αναζητούμε κάθε φορά το επόμενο σύνορο που θα ξεπεράσουμε. Και σ’ αυτό το ανεξερεύνητο και αχανές σύμπαν έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε. Αλλά αυτό μας κάνει καλύτερους!
Μα μήπως είναι ουτοπικό;
Και αν ναι, σε τι χρησιμεύει η ουτοπία;
Η ουτοπία είναι στον ορίζοντα. Την πλησιάζω δυο βήματα, κι εκείνη απομακρύνεται δυο βήματα.Προχωράω δέκα βήματα μπροστά και ο ορίζοντας «τρέχει» δέκα βήματα ακόμη πιο πέρα. Όσο μακριά κι αν περπατήσω ποτέ δεν την φτάνω. Τότε, σε τι χρησιμεύει; Ακριβώς σ’ αυτό. Να συνεχίσουμε να περπατάμε μπροστά.
Εντουάρντο Γκαλεάνο


Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Συνέντευξη

Συνέντευξη στον Αλέξη Κατσαδωράκη για την εκδήλωση της Κυριακής 19 Μαρτίου με τον κ. Θ. Οικονόμου.


Συνέντευξη για την εκδήλωση της Κυριακής....Όταν κάτι ξεκινά με τη λογική μιας μικρής συνέντευξης των πέντε- δέκα λεπτών και καταλήγει φιλική κουβέντα για ένα .....μισάωρο. Ευχαριστώ πολύ για τη φιλοξενία και για τις εκπληκτικές μουσικές επιλογές. Και φυσικά για το "Starman" του Bowie.....



Τετάρτη, 7 Δεκεμβρίου 2016

Εκδρομή στη Θεσσαλονίκη 2016

Κάποιες σκόρπιες σκέψεις
για την εκδρομή στη Θεσσαλονίκη 2016

Το φως πληροί όλο το Σύμπαν[1]. Αυτό το φως που αγωνίζεται, άξια αφού κατέχει τη μεγαλύτερη ταχύτητα στη φύση, να βρεθεί παντού, αυτό το φως αναζητούμε. Αυτό το φως που τραβολογιέται ανήμπορο στις παράτολμες διαδρομές βαθουλωμάτων και εξογκωμάτων του ακατάστατου σεντονιού του χωροχρόνου, που ακούραστο κουβαλά εικόνες και μνήμες ενός παρελθόντος χρόνου, που κρύβει μηνύματα ως ένας συνεπής αγγελιοφόρος, αυτό το φως που αντιπαλεύει με το σκοτάδι και μας ζωογονεί, αυτό καλούμαστε να αποκρυπτογραφήσουμε.
Και το κυνηγούμε, το αναζητούμε. Το βράδυ στους ασημόχρωμους λαμπυρισμούς των αστεριών τη μέρα καθώς προσπαθεί να ξεφύγει με τις ανακλάσεις σε κάτοπτρα και σε νερά, και πολλές φορές το ανακαλύπτουμε κρυμμένο συμμετέχοντας σε ένα μη συμφωνημένο κρυφτό στις σκοτεινές γωνιές της ψυχής μας. Η υπαρξιακή αυτή σύνδεση με το φως μας οδηγεί να ψάχνουμε επίμονα να βρούμε την πηγή του, τον αντίστοιχο ήλιο κάθε φορά.
Μα πόσοι ήλιοι υπάρχουν τελικά; Είναι πολλοί οι πατεράδες των αδέσμευτων αεικίνητων ακτίνων φωτός;
Για το δικό μας ηλιακό σύστημα, μόνο ένας!
Οι Κινέζοι λένε ότι κάποτε, την εποχή της δυναστείας των Χσία (περ. 2205 -1782 π.Χ.), το κοσμικό μας περιβάλλον διήλθε μια ξαφνική μεταβολή. Στον ουρανό εμφανίστηκαν δέκα ήλιοι. Οι άνθρωποι στη Γη υπέφεραν πολύ από τη ζέστη, οπότε ο αυτοκράτορας έβαλε έναν διάσημο τοξότη να καταρρίψει τους παραπανίσιους ήλιους. Ώς ανταμοιβή, στον τοξότη δόθηκε ένα γιατρικό που είχε τη δύναμη να τον κάνει αθάνατο. Αλλά η σύζυγος του το έκλεψε. Για την προσβολή αυτή, την εξόρισαν στη Σελήνη.[2]
Οι Κινέζοι λοιπόν σκέφτηκαν σωστά ότι ένα ηλιακό σύστημα με δέκα ήλιους δεν θα ήταν ιδιαίτερα φιλικό για την ανθρώπινη ζωή. Σήμερα γνωρίζουμε ότι σε κανένα ηλιακό σύστημα πολλαπλών ήλιων δεν θα μπορούσε να αναπτυχθεί ζωή και παρόλο που έχουμε την εντύπωση ότι ο ουρανός αποτελείται από μονήρη άστρα, μόνο το 15% των άστρων είναι μόνα τους. 
Οπότε, όταν στρέφουμε το βλέμμα ψηλά στον ουρανό βλέπουμε τον ήλιο, το αστέρι του δικού μας πλανητικού συστήματος, που σε ένα μοναχικό ρόλο, σαν ένας άλλος Σίσυφος, αγωνίζεται αδιάκοπα να διατηρήσει με την ενέργειά του, με το φως του, τη ζωή σ’ αυτόν τον πλανήτη. Η ύπαρξη του, μοιραία, είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη ζωή και το θάνατο του πλανήτη μας, της Γης. Αυτός μας θερμαίνει, αυτός μας τροφοδοτεί με το ζωογόνο φως του, με ένα  φως ορατό και αόρατο, ένα φως ζεστό και αναγκαίο σε εμάς, που γεννιέται στο πιο βίαιο και αφιλόξενο μέρος, στο εσωτερικό του, σ’ ένα τεράστιο αλλιώτικο εκτυφλωτικό καμίνι. Αλλά  είναι και  αυτός που θα μας παρασύρει στο έρεβος όταν θα έχει ξεσκίσει και τις τελευταίες από τις σάρκες του την ώρα που θα τελειώνουν τα καύσιμά του. Πρώτα σαν αχόρταγος κόκκινος γίγαντας θα έχει ήδη καταπιεί τον Ερμή υποδυόμενος πιστά το ρόλο που του όρισε η Φύση στο βιβλίο της, και καθώς θα μετατρέπεται από λευκός νάνος σε μαύρο, τότε όχι με εκκωφαντικό θόρυβο, αλλά ίσως με ένα εσωτερικό λυγμό θα σημάνει το τέλος[3] .    
Μα είναι νωρίς να συζητάμε για το θάνατο του αστεριού μας. Ο ήλιος μας είναι ένας ζωηρός ενήλικας με λαμπρό μέλλον περίπου 5 δισεκατομμυρίων ετών πέρα από μας. Και τι πιο ωραίο από το να τον παρατηρήσουμε; Μπορούμε όμως έτσι εύκολα;

Και όπως εγύρισα κι αγγίξανε τα μάτια
Ό,τι προβάλλει σ’ αυτόν τον ουρανό
Όταν κοιτάξεις με το βλέμμα σου προσεκτικό,
Ένα σημάδι βλέπω, που αστραποβολούσε τόσο
Που από το πολύ το φως
Τα μάτια μου αναγκάστηκα να χαμηλώσω[4]
Οπότε, εμείς βαλθήκαμε να φτάσουμε στη Θεσσαλονίκη, να ξαναμπούμε σε οικείους χώρους, μικροί-μεγάλοι να στριμωχτούμε σε ένα δωματιάκι γύρω από το τηλεσκόπιο και να τεντώνουμε τις μύτες των ποδιών μας για να δούμε καλύτερα βαλθήκαμε ως άλλοι χρυσοθήρες να κοσκινίζουμε τα σύννεφα γυρεύοντας κηλίδες, αυτές τις σκούρες ατέλειες στο φωτεινό πρόσωπο του ήλιου.



Τι και αν τα σύννεφα μας έκρυβαν τον ήλιο, τα βλέμματα στραμμένα ψηλά μετακινούνταν από το πέτασμα του τηλεσκοπίου στα χείλη του κ. Σειραδάκη, που με απερίγραπτο πάθος μας εξηγούσε απλά, για τη δημιουργία αυτής της κουκίδας που σαν φάντασμα εμφανιζόταν και εξαφανιζόταν σ’ αυτό, εγκλωβισμένη μοιρολατρικά στην κυκλοθυμική διάθεση των περαστικών σύννεφων.
Μα δε μας ενόχλησε αυτό. Εμείς δε χαμηλώσαμε το βλέμμα…
Είχαμε ήλιο μέσα στο δωματιάκι που ακτινοβολούσε με ένα άλλο φως, διαφορετικό, καθηλωτικό. Η πραότητά του μας σαγήνευσε άλλη μια φορά, ενώ η διάθεσή του να μιλήσουμε για τις πιθανότητες ύπαρξης ζωής σε άλλους πλανήτες ή η χαρά με την οποία μας παρουσίασε αστέρες νετρονίων να αποτελούν τις ηχητικές πηγές μιας μουσικής συμφωνίας ήταν συγκινητική. Για να αποδειχτεί ξανά πως η ευγένεια και η σοφία εκπέμπονται αυθόρμητα και σαν άλλος ήλιος ζεσταίνουν τα κρύα απόμακρα σημεία της ψυχής μας, πως υπάρχουν γύρω μας ήλιοι που λατρεύουν να δίνουν κομμάτια της ψυχής τους ως πηγή ενέργειας και ζωής για τους γύρω, ανιδιοτελώς.

Μα εντός σου ο ήλιος μέρα-νύχτα καίει
κι ούτ’ ίχνος η ομορφιά σου δεν ξεφτίζει… [5]


Και από αυτούς τους ήλιους, αναζητήσαμε άλλους, ψάξαμε ακτίνες φωτός που θα μας πήγαιναν πιο πίσω στο χρόνο, που θα μας έδειχναν ένα ήλιο μυστικιστικό, έναν ήλιο με κρυφά μα και φανερά νοήματα. Έναν ήλιο με λάμψη αλλιώτικη, τον ήλιο της Βεργίνας. Τον είδαμε σε πανοπλίες, νομίσματα και σε λάρνακες να φωτοβολεί όχι λόγω του χρυσού, μα κυρίως λόγω της ανόθευτης αξίας των μηνυμάτων που φέρνει από το παρελθόν. Ένα σημάδι ιστορικής συνέχειας, ένα σύμβολο πολιτισμού.
Και αν τώρα έρθει κάποιος και με ξυπνήσει από τη σαγήνη των αναμνήσεων και με υπέρτατη ευθύτητα με ρωτήσει «Ποιο θα ήταν το συμπέρασμα, τι θα μπορούσε να μείνει σαν εσωτερική προσταγή μετά από αυτό το διήμερο», θα του απαντούσα ευθύς: μάθε να πράττεις, μάθε να βλέπεις πέρα από τα καθιερωμένα.
Ένα τέτοιο μήνυμα μας έμεινε από την εκδρομή, ένα μήνυμα που μπορεί  και αντίκειται στη φθορά του χρόνου.
Όπως το φως. Θα συνεχίζει να ζει και μετά το θάνατο του ήλιου μας, θα συνεχίζει να προσπαθεί να δραπετεύσει από αυτές τις δυνάμεις που προσπαθούν να το φυλακίσουν στο χώρο τους, μηχανικά υπνωτισμένο θα υπακούει στην εντολή που σαν ευχή ή κατάρα το κατατρέχει να διαδίδεται ξέφρενα χωρίς σταματημό, να παρακολουθεί την ύλη να νοσεί και στο τέλος να πεθαίνει μα αυτό να μη στέκεται θα συνεχίζει αναζητώντας τα όρια του σύμπαντος αιώνια, και αυτό δεν μπορεί πια να αλλάξει, επειδή δεν γερνά· πρέπει, επομένως, να παραμένει πάντοτε το ίδιο.
Όσο παλιώνουν οι καιροί
κι όσο περνούν οι χρόνοι,
παλιώνει ο λύχνος, μα ποτέ
το φως του δεν παλιώνει.[6]
Υπάρχει ένα μήνυμα που  αξίζει να μείνει και να διαδοθεί, το : Αναζητείστε ήλιους στη ζωή σας, ψάξτε τους και κάθε φορά προσπαθήστε να …δείτε πέρα από τα καθιερωμένα.



[1] Η αυτοβιογραφία του φωτός –Γιώργος Γραμματικάκης.
[2] Το μεγάλο Σχέδιο –Stephen Hawking
[3] Το Σύμπαν θα τελειώσει όχι με εκκωφαντικό θόρυβο, αλλά με ένα λυγμό» Τ.S.Eliot
[4] Θεία Κωμωδία- Δάντης
[5] Σαίξπηρ, Οκτώ Σονέτα (Μετάφραση: Παναγιώτης Πάκος)
[6] κρητική μαντινάδα από το «Η αυτοβιογραφία του φωτός –Γιώργος Γραμματικάκης»

Για την υπερπανσέληνο




Για την υπερπανσέληνο
Από νωρίς το απόγευμα φαινόταν πως η βραδιά θα ήταν πιο κρύα από τις προηγούμενες. Ο ήλιος άφησε τη θέση του στο φεγγάρι, διατηρώντας αυτή την αέναη διαδοχική παρακολούθηση της γης και των πλασμάτων της από  ψηλά∙ και τότε, κρύωσε απότομα ο καιρός. Το φθινόπωρο αφήνει τη σειρά του στο χειμώνα και αυτός σα να βιάζεται να δείξει τα δόντια του πριν καν την ώρα του,  σιγανασαίνει παγώνοντας την ατμόσφαιρα. Κάποιος ρώτησε: τι είναι ετούτο τελικά, είναι ο ρόγχος στο αγγελόσκιασμα του Φθινοπώρου ή το πρώτο κλάμα στη γέννηση του Χειμώνα; Δεν πήρε απάντηση.
Βράδιασε.  
Ο δρόμος προς το σημείο συνάντησης ανηφορικός. Αλλά έχει κάτι αλλιώτικο η βραδιά απόψε∙ βράδιασε, μα δε σκοτείνιασε καλά. Το φεγγαρόφωτο είναι πολύ πιο δυνατό και ο ουρανός σε πείσμα των προβλέψεων των προηγούμενων ημερών πεντακάθαρος, δεν το δεσμεύει καθόλου. Και όλα φωτίζονται. Από ένα φως όμως πιο μαλακό, από ένα φως ξεχωριστό, διαφορετικό, από ένα φως μαγευτικό. Το φως  του φεγγαριού.
Μα είναι δικό του φως; Ξέρω, αν σας ρωτήσω, θα μου πείτε “όχι”, είναι του ήλιου φως· δεν είναι αυτόφωτο το φεγγάρι θα συμπληρώσετε. Μα αν αυτό είναι το φως που στέλνει σε εμάς, αυτό το ίδιο δεν είναι που το αιχμαλώτισε σαν μπήκε μπροστά από τον ήλιο;  Και αφού το κατεύθυνε  σωστά, έμεινε να μας παρακολουθεί από εκεί ψηλά, να λουζόμαστε μ’ αυτό το θολό πέπλο που μας τυλίγει, και μας πλανεύει και μας κάνει να ονειρευόμαστε, να φανταζόμαστε.
Πάντα μου άρεσε να κοιτάζω το νυχτερινό ουρανό, μα απόψε η έλξη προς τα πάνω είναι μεγαλύτερη.  Να φταίει η επίπληξη του Δάντη: «Οι ουρανοί περιστρέφονται από πάνω σας αποκαλύπτοντας την αιώνια δόξα τους και εσείς έχετε το βλέμμα στραμμένο στο έδαφος», που σήμερα στριφογυρίζει για άγνωστο λόγο στο μυαλό μου, ή να υπάρχει μια εσωτερική εγγενής προδιάθεση; Δεν είμαι σίγουρος. Ίσως να είναι η μέρα ή καλύτερα να πω η νύχτα, ίσως και τα δυο. 
Προχωρούμε σιωπηλά, μια παρέα ατόμων διαφόρων ηλικιών, παιδιά, μεγάλοι, μεγαλύτεροι, άλλοι κουβαλώντας μικροπράγματα, άλλοι φωτογραφικές μηχανές, άλλοι απλώς παίζοντας με τους σκούφους και τα γάντια τους, προχωρούμε βιαστικά να φτάσουμε στο σημείο. 
Και εκεί, φτάνοντας αντικρύζουμε τέσσερα – πέντε τηλεσκόπια που οι εραστές της παρατήρησης αψηφώντας κρύο και κόπο είχαν φροντίσει να είναι εκεί έτοιμα, στημένα με τα πόδια τους ψηλά, ανοιχτά να θυμίζουν τα πόδια από τα άλογα στον πειρασμό του Αγ. Αντωνίου του Νταλί, λεπτά σχεδόν κάτισχνα να συγκρατούν το βάρος από ογκώδη κυλίνδρους, που έχουν σα σκοπό της ύπαρξής τους να γίνουν μια προσωπική, μια νέα Βαβέλ, που θα φέρει πιο κοντά τον ουρανό στους ανθρώπους.   Γιατί και ο πύργος της Βαβέλ τι ήταν τελικά; Ήταν προϊόν έπαρσης, ήταν επίδειξη αλαζονείας ή μήπως προσπάθεια να φτάσει το ανθρώπινο μάτι πιο μακριά, να τεντωθεί ο άνθρωπος πιο ψηλά για να αγγίξει καλύτερα τον ουρανό; Ένα αρχαίο αστεροσκοπείο με εφτά επίπεδα ήταν, μια πρώιμη πρωτόγονη σκάλα για τον ουρανό. Κάτι σαν αυτόν τον κύλινδρο που εφηύραν στις κάτω Χώρες μα έγινε διάσημος σαν παιδί του νεαρού από την Τοσκάνη, που κοιτώντας μέσα από αυτό έφερε τη Σελήνη πιο κοντά, τόσο ώστε να διαπιστώσει πως μοιάζει με τη γη, να δει πως έχει βουνά και θάλασσες, πως έχει κρατήρες, πως απέχει πολύ από την τέλεια σφαίρα που διατυμπάνιζε τόσο αυστηρά και καταπιεστικά ο Αριστοτέλης. 
Και απόψε; 
Είναι από αυτές τις νύχτες που η έλξη είναι αμοιβαία.  Η Σελήνη σε μια ελλειπτική κίνηση γύρω από τη γη σ’ ένα προκαθορισμένο ραντεβού, έρχεται απόψε πιο κοντά απ’ ότι τις άλλες φορές.  Τα τηλεσκόπια στητά, ακίνητα εστιάζουν στο φεγγάρι και αυτό σαν μια άλλη αυτάρεσκη βασίλισσα, λικνίζεται, μετακινείται μέσα από τις σύγχρονες διόπτρες, ανακλά το είδωλό του στα λεπτοδουλεμένα κάτοπτρα, αποτυπώνεται στις οθόνες των καμερών, και αναζητά τους αμφιβληστροειδείς που θα στραφούν προς αυτό. Και στρέφονται πολλά βλέμματα, πρώτα απευθείας, μετά μέσα από τους σωλήνες προεκτείνοντας  την ανθρώπινη όραση μαζί και την αντίληψη και το καρδιοχτύπι αποτέλεσμα του θεάματος ολοένα και μεγαλώνει.
Μα δεν είναι μόνο η ομορφιά του που σε ταρακουνά. Ανατριχιάζεις στην ιδέα ότι φωτόνια που σχηματίστηκαν πριν από χιλιάδες χρόνια στο εσωτερικό του ήλιου και κατάφεραν να δραπετεύσουν από τον υπέρθερμο κλίβανο ώστε μετά από ένα ταξίδι μερικών λεπτών να ανακλαστούν στην ανώμαλη σεληνιακή επιφάνεια, πως φτάνουν στις κόρες των ματιών μας οδηγώντας τα μόρια του αμφιβληστροειδούς σε ένα παράξενο μπαλέτο. Είναι κυρίως πως ο  όμορφος αυτός χορός των μορίων, αφού θέσει σε κίνηση τους νευρώνες πρώτα των ματιών κι έπειτα του εγκεφάλου, πριν περάσουν αρκετά χιλιοστά του δευτερολέπτου και αναδομήσει αυτήν την εικόνα στον εγκέφαλό μας, τη χρησιμοποιεί ως όργανο που μας οδηγεί με καταιγιστικό ρυθμό σε ακατάπαυστες σκέψεις. Παρατηρώντας το, αυτό το βράδυ, έτσι όπως είναι, μεγαλύτερο και φωτεινότερο, στο μυαλό μου ανακύπτει το ερώτημα του Αϊνστάιν :  άραγε το φεγγάρι είναι στη θέση του όταν δεν το κοιτάζει κανείς; Παράλογες σκέψεις θα μου πείτε, της σύγχρονης -αλλά όχι νέας, γιαγιά 80ετών  περίπου, έγινε η κβαντομηχανική - Φυσικής.
Και αυτό το ηλεκτρικό ρεύμα ανάμεσα στους νευρώνες μας δε λέει να σταματήσει να σπινθηρίζει. 
Σκέψεις, σκέψεις, αναμνήσεις που η άδηλη μνήμη, ακυβέρνητη καθώς είναι σου φέρνει ανεξέλεγκτα στο νου. Το σύμπαν υπάρχει και λειτουργεί και χωρίς την ύπαρξη μας και ανεξάρτητα εάν το παρακολουθούμε εμείς ή όχι. Δεν είμαστε το επίκεντρο του σύμπαντος και η ύπαρξη μας οφείλεται κατά κύριο λόγο σε μια ακολουθία τυχαίων, χαοτικών συγκυριών και συμβάντων.
Ξανακοιτάζω γύρω μου. Μια καύτρα από τσιγάρο σιγοσβήνει στα χέρια κάποιου που μόλις σήκωσε το βλέμμα του από το φακό. Παρατηρούμε, βάζουμε φίλτρα, και άλλους φακούς και άλλες μηχανές για να το φέρουμε πιο κοντά. Κάποιος αστειεύτηκε : λες να μπορέσουμε να δούμε και καμιά σημαία;
Ψάχνουμε πάλι για τα ίχνη μας, ψάχνουμε ίσως  και για ίχνη άλλων... Λες να υπάρχουν άλλοι σαν εμάς ή έστω διαφορετικοί, -ας είναι- ρωτάει ένας άλλος. Αστειεύεσαι του είπα, μα πριν προλάβουν οι λέξεις να εγκαταλείψουν το στόμα μου, ακολουθούμενες από μια ανάσα που σχεδόν κρυστάλλιασε από το κρύο και έμεινε εκεί μάρτυρας της βιασύνης και της αλαζονείας μου, σκέφτηκα τον Πλούταρχο που είχε γράψει τον Διάλογο στο Πρόσωπο του Φεγγαριού, όπου δύο άνθρωποι πάνω στη Σελήνη συζητούν για τη Γη και όταν κάποιος υποστηρίζει ότι μπορεί να υπάρχει ζωή "εκεί κάτω" ο άλλος του απαντά: "Θα αστειεύεσαι, βέβαια...".
Υπάρχουν στιγμές που με τρομάζει η βιασύνη μου, είναι στιγμές που είναι ασήκωτη στους ώμους μου η ματαιοδοξία. Μα σαν κοιτώ τον ουρανό, αντιλαμβάνομαι την άγνοιά μου, λαχταρώ από την απέραντη ομορφιά του, γαληνεύω από το θολό πλανεμένο φως των αστεριών που ξελογιάστηκε από τις έλξεις των μαζών που βρέθηκαν στο δρόμο του και έφτασε εδώ, σε εμένα, κουβαλώντας εικόνες και ιστορίες του παρελθόντος χρόνου και ηρεμώ.
Τι είναι τελικά το φεγγάρι;
Απόψε σαν το κοιτώ, με βλέμμα αλλιώτικο, δε θέλω ορισμούς επιστημονικούς, δε θέλω απόμακρα ξερά λόγια, μια λυρική περιγραφή μου φαίνεται του ταιριάζει περισσότερο:
«Έν' ασημένιο κέρμα το φεγγάρι, που κάποτε τινάξαν στο διάστημα οι θεοί, κορώνα γράμματα την τύχη παίζοντας αυτού του κόσμου, έν' ασημένιο κέρμα που δεν έπεσε ποτέ, αλλ' έμεινε εκεί, μετέωρο, στο χάος.
Γι' αυτό και δεν αποφασίστηκε ποτέ η τύχη αυτού του κόσμου, γι' αυτό και αδιάκοπα κοιτάμε μ' αγωνία το φεγγάρι, μην πάει και πέσει απ' του χαμού μας την πλευρά».[1]  
Σκέψεις, ατέρμονες, ανερμάτιστες, χαοτικές με αφετηρία το πλησίασμα  του φεγγαριού στη γη.
Μου ζητήθηκε να γράψω ένα κείμενο σαν δελτίο τύπου για την βραδιά παρατήρησης της υπερσελήνης και για τη δράση του Συλλόγου Αστρονομίας στο θεατράκι του σπιτιού του Β. Γκανιάτσα στη Βλαχέρνα. Δεν τα κατάφερα να γράψω για το φεγγάρι περιορισμένος μέσα σε φόρμες. Κλείνω τα μάτια, πιέζομαιόσο και αν προσπαθώ δυσκολεύομαι, δε μπορώ. Εγώ έτσι τη θυμάμαι….την υπερπανσέληνο. Ανοίγω τα μάτια τώρα.
Τι έμεινε λοιπόν από αυτή τη βραδιά; Νομίζω πιο εύστοχα από τα λόγια του Όσκαρ Ουάιλντ δεν υπάρχουν. « Όλοι βρισκόμαστε μέσα στο βούρκο, αλλά κάποιοι από μας κοιτάμε τα αστέρια».
Μαζευτήκαμε λοιπόν κάποιοι και απολαύσαμε  ….τη Σελήνη!
 



[1] Χρόνης Αργυρός

Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2016

Η παιδεία ως …κλωβός Faraday

Η παιδεία ως  …κλωβός Faraday

Πριν από κάποια χρόνια, σε μια ραδιοφωνική εκπομπή ένας από τους παρουσιαστές διηγήθηκε το θέμα μιας τηλεοπτικής σειράς αυτοκινητιστικού περιεχομένου στην οποία έκανε μεταγλώττιση: ένα κοινό αυτοκίνητο δοκιμάστηκε σε ένα τεχνητό κεραυνό 600000 Volt με τον οδηγό μέσα χωρίς να συμβεί το παραμικρό. Ο παρουσιαστής, παρόλο που την παρακολούθησε,παρόλο που συμμετείχε στη μεταγλώττιση, δεν πίστευε το φαινόμενο και ρωτούσε γεμάτος απορία και αμφιβολία αν μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.

Αυτό που το διατήρησε στη μνήμη μου τόσο καιρό δεν είναι προφανώς το ότι ο παρουσιαστής δεν ήξερε πως το αυτοκίνητο συμπεριφέρεται ως κλωβός Faraday, δηλαδή επιτρέπει στο ηλεκτρικό ρεύμα να περάσει από αυτό χωρίς να επηρεάσει ό,τι βρίσκεται στο εσωτερικό του, αλλά το γεγονός ότι ο επιστημονικός αναλφαβητισμός οδηγεί πολλές φορές στην άρνηση της πραγματικότητας.


Αποτέλεσμα εικόνας για κλωβός Faraday
Όταν το μυαλό δε γνωρίζει, πολλές φορές, επιλέγει απλοϊκά σχήματα και σύμβολα που δεν κουράζουν ώστε να δίνουν εύκολες ερμηνείες για να εξηγήσει διάφορα φαινόμενα. Το τελευταίο διάστημα, την εποχή της επιστήμης (?), παρακολουθούμε ολόκληρα στρώματα του πληθυσμού να πιστεύουν σε ανήκουστες θεωρίες συνομωσίας, να διατείνονται ότι μας ψεκάζουν, ότι όλα στον κόσμο καθορίζονται από συγκεκριμένες ομάδες- λέσχες κλπ, ότι τα άστρα καθορίζουν το μέλλον μας παρόλο που ο διπλανός μας μας επηρεάζει βαρυτικά 10000 φορές περισσότερο από ένα κοινό άστρο και να περιμένουν ακόμη  ένα «Μεσσία» (δες Σώρρα) να μας σώσει...
Υπάρχει ένα μικρό στρώμα στο πάνω μέρος της κοινωνίας που σκέφτεται σχετικά ορθολογικά, ενώ από κάτω είναι ένα βαθύ ποτάμι που δεν έχουμε επίγνωση της αθέατης πλευράς και της απήχησης που έχει. Υπάρχει ένας παράλληλος κόσμος νοοτροπιών, θεωριών συνωμοσίας, πεποιθήσεων ανορθολογικών, που τρομάζεις όταν το συνειδητοποιείς», τονίζει ο Στέφανος Τραχανάς, πρόεδρος της εκδοτικής επιτροπής των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης.
Και γιατί είναι επίκαιρα όλα αυτά; Ποιος ο λόγος να τα συζητάμε πάλι;

Τις τελευταίες μέρες δίνονται στη δημοσιότητα ξανά πληροφορίες για ένα ακόμη νέο σχέδιο, για μια ακόμη προσπάθεια αλλαγής του εκπαιδευτικού – εξεταστικού συστήματος στο όλο και πιο «νέο» κάθε φορά Λύκειο. Διαβάζοντας όμως μπροστά και πίσω από τις γραμμές διαπιστώνω πως το κύριο ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί από το σχεδιασμό –ποιος είναι ο ρόλος της παιδείας μας, ποιος είναι ο προσανατολισμός της εκπαίδευσης μας- δεν έχει απαντηθεί ή ακόμη χειρότερα η απάντηση αναφαίνεται απογοητευτική. Όταν οι θετικές επιστήμες απαξιώνονται το ερώτημα μένει μετέωρο και αναπάντητο.

Δεν θέλω ετούτο το κείμενο να ακουστεί ως ένας συντεχνιακός Φιλιππικός, δεν πιστεύω ούτως ή άλλως σε δίπολα – οι θετικές επιστήμες και οι μη θετικές επιστήμες.

Άλλωστε, ποτέ δεν πίστεψα στη μοναστηριακού τύπου ανάπτυξη της επιστήμης, ποτέ και για τίποτε δε συμμερίστηκα τον απομονωτισμό.
Άρα τι πρέπει να γίνει;
Θεωρώ πως χρέος του κάθε «νέου» συστήματος οφείλει να είναι η διάδοση του επιστημονικού τρόπου σκέψης. Ο κύριος προσανατολισμός του πρέπει να είναι πως θα μαθαίνουν τα παιδιά να σκέφτονται και να καταλήγουν σε συμπεράσματα αξιοποιώντας τη λογική και τη δύναμη του μυαλού τους. Η επιστήμη αποτελεί το μεγαλύτερο πολιτιστικό επίτευγμα του ανθρώπου, είναι αυτή που οδηγεί σε κριτική σκέψη, είναι αυτή που προάγει την ανεξαρτησία και την ελευθερία της σκέψης, είναι το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο στον φανατισμό και τη μισαλλοδοξία που φαίνεται να απειλούν ξανά τον ανθρώπινο πολιτισμό όπως πολλές φορές στο παρελθόν και δε μπορεί να απαξιώνεται. Γι’ αυτό έχουμε υποχρέωση να θεμελιώσουμε τον ορθολογικό τρόπο σκέψης: με την παρατήρηση και το πείραμα, με τη δοκιμή, το λάθος και στη συνέχεια την απόρριψη θα οδηγηθούμε στην πιο έγκυρη (αλλά πάντα ατελή) γνώση της πραγματικότητας. Το γεγονός πως όλα υπόκεινται σε έλεγχο, το ότι δεν υπάρχουν ανέγγιχτες – ευγενείς αλήθειες, η δύναμη της μεθόδου σε αντίθεση με τη θνητότητα της γνώσης, αυτός ο αντιδογματικός χαρακτήρας της επιστήμης είναι που θα μας προστατεύσει από φανατισμούς και θα μας απαλλάξει από προκαταλήψεις και δεισιδαιμονίες.

Δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο επιστημονικός τρόπος σκέψης πάντοτε ήταν επίκαιρος και πάντα ήταν οδηγός εξελίξεων, επαναστάσεων, αλλαγών, ανατροπών.

Ανατρέχοντας στην ιστορία θα δούμε πως και στην Ακαδημία του Πλάτωνα ασκούσαν τις μαθηματικές επιστήμες με ανιδιοτελή τρόπο μάλιστα, με μοναδικό σκοπό τον εξαγνισμό με στόχο ηθικό και ήταν εκεί που ανακαλύφθηκε η αξιωματική μέθοδος των μαθηματικών, με τις εργασίες αυτές να καταλήγουν μισό αιώνα αργότερα στα περίφημα στοιχεία του Ευκλείδη. Ο Αριστοτέλης στο Λύκειό του αναδεικνύεται σε μεγάλο διοργανωτή έρευνας μιας και θεωρούσε ότι πρέπει να εμπιστευόμαστε την παρατήρηση των γεγονότων περισσότερο από τους συλλογισμούς και τους συλλογισμούς μόνο στο βαθμό που συμφωνούν με τα υπό παρατήρηση φαινόμενα, κάτι που θα δούμε και στον Μπέικον αργότερα. Είχαν καταλάβει από πολύ νωρίς την αξία της λογικής που προκύπτει από την εκπαίδευση των επιστημών. Ο επιστημονικός τρόπος σκέψης καθιερώνεται βέβαια από το Γαλιλαίο και την Επιστημονική του Μέθοδο, αλλά την ενθρόνισή του την οφείλει στο Γαλλικό Διαφωτισμό που επέβαλε τον ορθολογισμό και τον ανήγαγε σε κύριο μέλημα της εκπαίδευσης. Την Επιστήμη τη θέλει  και το «Φυσικής Απάνθισμα» του Ρήγα Φεραίου -που είναι ένα βήμα προς αυτή την κατεύθυνση - για να διαδώσει τις πιο σύγχρονες επιστημονικές ιδέες της εποχής εκείνης στους συμπατριώτες του και να τους απαλλάξει από φοβίες ικανές να τους κρατάνε απαθείς, περίτρομους ή εντελώς αδαείς για όσα συμβαίνουν γύρω τους.

Και εμείς ακόμη εδώ συζητάμε για λυγισμένα κουτάλια και ρολόγια που επισκευάζονται από την τηλεόραση, για επισκέψεις εξωγήινων, αναρωτιόμαστε δε ακόμη αν πατήσαμε στο Φεγγάρι.

Είναι φανερό πως σημαντικός στόχος για το νέο σύστημα είναι να πετύχει ταυτόχρονα και την καταπολέμηση του επιστημονικού αναλφαβητισμού. Η στοιχειώδης επιστημονική εγγραμματοσύνη των πολιτών είναι βασικός όρος για την αποτελεσματική λειτουργία μιας σύγχρονης δημοκρατικής πολιτείας στο πλαίσιο της οποίας οι πολίτες καλούνται να αποφασίσουν για ολοένα και περισσότερα ζητήματα μεγάλης κοινωνικής σημασίας που έχουν μια έντονα επιστημονική διάσταση. Δε γίνεται η γενιά αυτή να μην έχει τη δυνατότητα διάκρισης των ηλεκτρομαγνητικών ακτινοβολιών και να συζητά ακόμη για τη «ραδιενέργεια» των κινητών, δε μπορεί να ακούμε ακόμη για διαφορετικό- εθνικό DNA, δε μπορεί να μην έχει άποψη για τη χημική ρύπανση, δε μπορεί να μη διδάσκεται για μεταλλαγμένα τρόφιμα, άρα δε γίνεται να μην έχουν κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση γενικής παιδείας οι θετικές επιστήμες. Δε γίνεται συνεχώς να απαξιώνονται. Και ας μη ξεχνάμε ότι υπάρχουν και πολλά χρηστικά πράγματα που θα πρέπει να γνωρίζουμε γιατί κάνουν πιο εύκολη και πιο ασφαλή την καθημερινότητά μας. Δεν είναι κακό να γνωρίζουμε ότι σε περίπτωση καταιγίδας είναι ασφαλέστερο να βρισκόμαστε στο αυτοκίνητό μας παρά έξω από αυτό.

Ο ρόλος της παιδείας είναι κρίσιμος. Τι πολίτες θέλουμε να έχουμε;

Σκεπτόμενους, οπλισμένους με κριτική σκέψη ή άβουλους που είναι έτοιμοι να αποδεχτούν αμάσητα την κάθε μορφής συνωμοσιολογία; Είναι σημαντικό να αφυπνιστούμε και να αναζητήσουμε την παιδεία, την εκπαίδευση που μας αξίζει γιατί αλλιώς είναι ορατός ο κίνδυνος που αναφέρει ο Μπέρτραντ Ράσελ : οι άνθρωποι γεννιούνται αμόρφωτοι, δε γεννιούνται ηλίθιοι. Γίνονται πολλές φορές ηλίθιοι με την (κακή) εκπαίδευση.

Οφείλει λοιπόν η πολιτεία να θωρακίσει τους νέους πολίτες με παιδεία που θα λειτουργεί σαν κλωβός Faraday και θα τους προστατεύει από τους κεραυνούς της παραπληροφόρησης, της προπαγάνδας, της μισαλλοδοξίας, της επιβεβαίωσης των προκαταλήψεων. Και αυτό δεν μπορεί να γίνει αν οι Θετικές Επιστήμες δεν αποκτήσουν τον κρίσιμο ρόλο που τους αρμόζει στο πρόγραμμα σπουδών. Και για να μην παρεξηγηθώ η ανάκτηση του σημαντικού ρόλου των θετικών επιστημών δε σημαίνει πως πρέπει να γίνει σε βάρος των θεωρητικών επιστημών, ίσα ίσα μπορεί και πρέπει να υπάρχει αλληλεπίδραση, συνεργασία.

Αντί επιλόγου επιλέγω να παραθέσω ένα διάλογο μεταξύ του Σωκράτη και του μαθητή του Στρεψιάδη από τις Νεφέλες του Αριστοφάνη που αποκαλύπτει ότι οι Αθηναίοι δυσκολεύονταν να αποδεχτούν τις αρχές της φυσικής ως αιτίες των φαινομένων, και ήταν έτοιμοι να μεταπλάσσουν αυτές τις αρχές, σε νέου τύπου θεότητες, ως τροφή για σκέψη:

Σωκ: Ποιος Δίας; Μη χωρατεύεις. Δεν υπάρχει κανένας Δίας.

Στρεψ: Μα τι λες; Τότε ποιος βρέχει; Αυτό πρώτα απ’ όλα να μου εξηγήσεις.

Σωκ: Στα σίγουρα. Θα στο διδάξω με ακαταμάχητα στοιχεία. Έλα τώρα, τον έχεις δει ποτέ κάπου να βρέχει χωρίς Σύννεφα; Κι όμως θα έπρεπε να βρέχει με ξαστεριά, κι αυτά να λείπουν.
Στρεψ: Μα τον Απόλλωνα, στ’ αλήθεια ορθά το αποδεικνύεις με αυτή σου την επιχειρηματολογία. Κι όμως, πριν απ’ αυτό, πραγματικά νόμιζα πως ο Δίας προκαλεί τη βροχή. Αλλά πες μου ποιος είναι που προκαλεί τους κεραυνούς; Αυτό με κάνει να τρέμω.
Σωκ: Αυτά, καθώς κυλούν, κάνουν τους κεραυνούς.
Στρεψ: Με ποιο τρόπο; παράτολμε άνθρωπε!
Σωκ: Όταν γεμίσουν με πολύ νερό, και ωθούνται και παρασύρονται πιο πέρα, καθώς απαραιτήτως ορμούν προς τα κάτω όταν γεμίσουν με βροχή, τότε πέφτουν βαριά το ένα πάνω στ’ άλλο και σκάνε και κτυπάνε.
Στρεψ: Ποιος είναι που τα ωθεί και τα παρασύρει πιο πέρα; Δεν είν’ ο Δίας;
Σωκ: Καθόλου, αλλά ο αιθερικός Στρόβιλος.
Στρεψ: Ο Στρόβιλος; Είχε διαφύγει της προσοχής μου ότι δεν υπάρχει ο Δίας, και ότι βασιλεύει τώρα ο Στρόβιλος στη θέση του. Αλλά ακόμη δεν μου έχεις διδάξει τίποτε σχετικά με τη βροντή και τον κεραυνό.
Σωκ: Μα δεν με άκουσες που είπα ότι τα Σύννεφα, όταν γεμίσουν υγρασία, προσκρούουν το ένα στο άλλο και βροντούν λόγω της πυκνότητάς τους;


Πηγές:
1. (Νεφέλαι, 356, από μετάφραση του W.J. Hickie).
2. Pierre Hadot(2002), Τι είναι αρχαία φιλοσοφία, Αθήνα, Ίνδικτος.
3. Τραχανάς Στέφανος (2014), Το φάντασμα της όπερας, Ηράκλειο, ΠΕΚ.
4. Ιωαννίδης Σάκης Καθημερινή (2/10/2016)- Ψεκασμένοι» στην εποχή του CERN (http://www.kathimerini.gr/876989/article/epikairothta/episthmh/yekasmenoi-sthn-epoxh-toy-cern)
5. Richard Hammond struck by lightning in car - Top Gear – BBC
άρθρο μου στην Ηχώ της άρτας

Τρίτη, 30 Αυγούστου 2016

Επιτυχόντες 2016

Το τέλος μιας χρονιάς, η αρχή μιας άλλης.

Μετά και την ανακοίνωση των επιτυχόντων νιώθω την ανάγκη να δώσω συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά που αγωνίστηκαν - άλλα περισσότερο, άλλα λιγότερο- και κατάφεραν να τελειώσουν επιτυχημένα αυτό το δύσκολο ταξίδι.
Κάποιοι πέτυχαν την πρώτη τους επιλογή, άλλοι σε κάποια από τις επόμενες. Αυτό πολλές φορές δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία, παρά μόνο ότι αποτελεί την αρχή ενός νέου ταξιδιού, ενός νέου αγώνα. 
Σας εύχομαι , λοιπόν,  καλή σταδιοδρομία και να συνεχίσετε να παλεύετε δίνοντας τον καλύτερό σας εαυτό. Γιατί στο τέλος αυτό είναι που μετράει.
Νιώθω επίσης την ανάγκη να ευχαριστήσω όλα αυτά τα παιδιά που μας εμπιστεύτηκαν να τα βοηθήσουμε, να τα καθοδηγήσουμε σ'αυτό το σημαντικό αγώνα της ζωής τους, που άκουσαν τις συμβουλές μας, που ανέχτηκαν την πίεση και τις ιδιοτροπίες μας, που κατάφεραν ακόμη και υπό καθεστώς αφόρητης πίεσης να περνάμε όλοι καλά. Για μένα αυτό είναι πολύ σημαντικό: να καταφέρνεις να διατηρείς το χαμόγελο, να καταφέρνεις να γελάς έστω και με αυτή την παράλογη πίεση.
Τέλος θέλω να ευχαριστήσω όλους τους συνεργάτες- συναδέλφους - φίλους, που αποτελούν αυτό το "team" που οδηγεί σε αυτά τα αποτελέσματα.
Σκέφτηκα πολύ να ανεβάσω ή όχι πίνακα επιτυχόντων. Δεν θέλω να φανεί υπεροπτικό, αλλά κυρίως δε θέλω να χαθεί η ουσία πως αυτή είναι επιτυχία των παιδιών και  σε καμία περίπτωση δε θέλω να φανεί ότι προσπαθώ να την καπηλευτώ. Θα πω μόνο πως το κάνω με αίσθημα περηφάνιας, γι αυτά τα παιδιά, για την προσπάθειά τους.
Σημειώνω πως τα παιδιά αυτά ερχόταν σε ένα ή σε περισσότερα μαθήματα στο φροντιστήριο. 
Καλή σταδιοδρομία!!!!!




Τέλος, επειδή πολλές φορές στη ζωή πρέπει να αποδείξεις πως δεν είσαι ελέφαντας, και επειδή υπάρχουν φορές που όταν σου πετούν το γάντι πρέπει να το σηκώσεις, αναρτώ και κάποια στατιστικά με τα αποτελέσματα της βαθμολογίας στη Φυσική και στη Χημεία.





Παρασκευή, 1 Ιουλίου 2016

trailer εκδήλωσης 2016


 Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Ο αρχαιότερος υπολογιστής



Ένα μικρό video για να περιγράψουμε τι θα συζητήσουμε στην εκδήλωση με τίτλο: Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Ο αρχαιότερος υπολογιστής. Ομιλητής θα είναι ο διακεκριμένος αστροφυσικός Ι. Σειραδάκης. 
Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων ήταν ένας ακριβής ημερολογιακός μηχανισμός. Κατασκευαστεί το 150 ‒ 100 π.Χ. και βρέθηκε τυχαίως, το 1900 μ. Χ. Ήταν ο πρώτος (αναλογικός) υπολογιστής με τον οποίο υπολογιζόταν οι κινήσεις του Ήλιου και της Σελήνης, οι φάσεις της Σελήνης και προβλέπονταν εκλείψεις (ηλιακές ή σεληνιακές). Περιείχε επίσης ένα εκτεταμένο εγχειρίδιο χρήσης.