Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Επιστημονικές Ειδήσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Επιστημονικές Ειδήσεις. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 13 Μαΐου 2016

Ο φανταστικός κύριος Richard P. Feynman

Ο φανταστικός κύριος Richard P. Feynman

Έχω αναφερθεί πολλές φορές σ'αυτόν. Υπήρξε ένας από τους πιο γνωστούς, από τους πιο επικοινωνιακούς επιστήμονες , ένας ιδιοφυής Φυσικός, ένας υπέροχος δάσκαλος, που ανακάλυψε νόμους της φύσης και τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. Είναι ο Richard Feynman, που μου δίνει άλλη μια ευκαιρία να τον αναφέρω. Γεννήθηκε στις 11 Μαίου του 1918 και πολλά αφιερώματα από σελίδες Φυσικής υπήρξαν πριν δυο μέρες. Ήθελα όμως να χρησιμοποιήσω και δυο λόγια από ένα ακόμη βιβλίο που διάβασα γι' αυτόν:"Η χαρά της ανακάλυψης"- Εκδ. Κάτοπτρο. 
Ο άνθρωπος Feynman προσπαθούσε να πλουτίσει τη ζωή του με νέες εμπειρίες, έπαιζε τύμπανα bongos παίρνοντας μέρος και σε εκδηλώσεις, ασχολήθηκε με τη ζωγραφική παρακολουθώντας μαθήματα για περίπου 8 χρόνια. Παρόλο που προερχόταν από εβραϊκή οικογένεια η θρησκεία ποτέ δεν τον συγκίνησε. Η θρησκεία βασιζόταν στην πίστη, ενώ η επιστήμη στην αμφιβολία και η αμφιβολία ήταν πιο θελκτική γι'αυτόν.όσον αφορά την επιστήμη την αντιμετώπιζε σαν χόμπι. Μάλιστα, είχε πει σχετικά: «Η φυσική είναι σαν το σεξ. Σίγουρα υπάρχουν κάποια πρακτικά αποτελέσματα, αλλά δεν είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο το κάνουμε». 
Μου αρέσει γιατί είναι απίστευτα γοητευτικός στις παρουσιάσεις του, καθόλου τυποποιημένος και γιατί με την ιδιοσυγκρασία του εύλογα παρέκκλινε από την πεπατημένη...

Ένας τυραννόσαυρος στο παράθυρο

Στο σπίτι είχαμε μια εγκυκλοπαίδεια Britannica, και από τότε που ήμουν ακόμη πολύ μικρός [ο πατέρας μου] συνήθιζε να με καθίζει στα γόνατα του και να μου διαβάζει διάφορα κείμενα από αυτή. Ας πούμε πως διαβάζαμε για τους δεινόσαυρους και ότι έλεγε για τους βροντόσαυρους ή για τον τυραννόσαυρο κάτι σαν «αυτό το τέρας έχει 7 μέτρα ύφος, και το κεφάλι του 2 μέτρα πλάτος», καταλαβαίνετε· σε εκείνο το σημείο, ο πατέρας μου θα σταματούσε και θα έλεγε: «Ας δούμε τι σημαίνει αυτό. Δηλαδή, αν στεκόταν στην αυλή μας, θα ήταν αρκετά ψηλό για να μπορεί να περάσει το κεφάλι του μέσα από το παράθυρο- αλλά πάλι δεν θα τα κατάφερνε εντελώς, διότι έχει κεφάλι φαρδύ, οπότε θα γκρέμιζε το παράθυρο.»

Καθετί που διαβάζαμε θα έπρεπε να μεταφραστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε κάτι το πραγματικό, το χειροπιαστό- έτσι έμαθα να κάνω και με ό,τι διαβάζω —προσπαθώ να καταλάβω τι πραγματικά εννοεί, τι στην πραγματικότητα λέει, μεταφράζοντάς το. Έτσι συνήθιζα να διαβάζω την Britannica όταν ήμουν παιδί, με μετάφραση (γέλια). Εξάλλου, ήταν πολύ συναρπαστικό και ενδιαφέρον να σκέφτομαι ότι υπήρχαν κάποτε ζώα τέτοιου μεγέθους —έπειτα από αυτό δεν φοβόμουν στη σκέψη πως μπορεί να υπήρχε κάποιο και να ερχόταν στο παράθυρο μου—, και μου έκανε μεγάλη εντύπωση ότι κάποια στιγμή όλα πέθαναν, και κανείς δεν ήξερε το γιατί.

Συνηθίζαμε να πηγαίνουμε στα βουνά Κάτσκιλ. Ζούσαμε στη Νέα Υόρκη, και τα βουνά αυτά ήταν τόπος παραθερισμού. Οι πατεράδες μας —μια μεγάλη ομάδα γονέων— έπρεπε κατά τη διάρκεια της εβδομάδας να επιστρέφουν στη Νέα Υόρκη, στις δουλειές τους, και ξαναγύριζαν τα Σαββατοκύριακα. Έτσι, όταν ερχόταν ο πατέρας μου, με έπαιρνε για περιπάτους στα δάση και μου έλεγε διάφορα ενδιαφέροντα πράγματα που συνέβαιναν σε αυτά, τα οποία θα σας εξηγήσω σε λίγο. Οι μητέρες των άλλων παιδιών, βλέποντάς μας, το βρήκαν υπέροχη ιδέα και θεώρησαν ότι και οι άλλοι πατεράδες έπρεπε να παίρνουν τα παιδιά τους για τέτοιους περιπάτους. Το προσπάθησαν, χωρίς όμως να καταφέρουν και πολλά. Έτσι, έφτασαν να ζητήσουν να πάρει ο πατέρας μου μαζί του όλα τα παιδιά. Εκείνος όμως αρνήθηκε, επειδή οι δυο μας είχαμε μια ειδική σχέση, κάτι πολύ προσωπικό. Τελικά αποφάσισαν ότι οι άλλοι πατεράδες έπρεπε να πάρουν τα παιδιά τους για περίπατο το επόμενο Σαββατοκύριακο. Την επόμενη Δευτέρα, λοιπόν, όταν γύρισαν όλοι στις δουλειές τους, τα παιδιά παίζαμε στο γήπεδο, οπότε ένα από αυτά μου λέει: «Κοίταξε εκείνο το πουλί, τι είδος είναι;» Εγώ απάντησα πως δεν είχα την παραμικρή ιδέα. Συνέχισε: «Είναι μια καστανόλαιμη τσίχλα», ή κάτι τέτοιο, «δεν σου 'πε τίποτα ο μπαμπάς σου;» Ωστόσο, συνέβαινε το αντίθετο: ο πατέρας μου με είχε διδάξει. Κοιτώντας ένα πουλί, έλεγε: «Ξέρεις τι πουλί είναι αυτό; Μια καστανόλαιμη τσίχλα- στα πορτογαλικά το λένε έτσι, στα ιταλικά αλλιώς, στα κινέζικα είναι αυτό, στα γιαπωνέζικα εκείνο κ.λπ. Τώρα πια» συνέχιζε «ξέρεις το όνομα του πουλιού σε όλες τις γλώσσες, αλλά τελικά δεν γνωρίζεις τίποτε για το πουλί. Ξέρεις μόνο ηώς το ονομάζουν οι άνθρωποι στα διάφορα μέρη της Γης. IV αυτό, έλα να μάθουμε περισσότερα για το συγκεκριμένο πουλί.»

Με είχε διδάξει να προσέχω τις λεπτομέρειες. Μια μέρα έπαιζα με ένα τρενάκι —ένα μεταλλικό βαγόνι που μπορούσε να τρέχει πάνω σε κυκλικές ράγες, και τα παιδιά το τραβούσαν και το έσπρωχναν για να παίζουν. Είχε μια μεταλλική μπίλια στο εσωτερικό του —το θυμάμαι καλά—, και εγώ'), καθώς το τράβηξα, παρατήρησα κάτι σχετικά με τον τρόπο που κινήθηκε η μπίλια. Πηγαίνω λοιπόν στον πατέρα και του λέω: «Όταν τραβάω το βαγονάκι, η μπίλια κυλάει στο πίσω μέρος του, και όταν το σταματάω απότομα, η μπίλια πηγαίνει στο μπροστινό του μέρος. Γιατί συμβαίνει αυτό;» Ο πατέρας απάντησε ότι κανείς δεν ξέρει το γιατί. «Είναι μια γενική αρχή· τα σώματα θέλουν να διατηρούν την κατάσταση της κίνησής τους και, όταν ηρεμούν, θέλουν να διατηρούν την κατάσταοη της ηρεμίας τους —εκτός κι αν κάποιος τους ασκήσει δύναμη.» Και πρόσθεσε: «Αυτή η τάση λέγεται αδράνεια, αλλά κανείς δεν ξέρει γιατί υπάρχει.» Αυτό το κατάλαβα καλά —δεν μου έδωσε ένα όνομα, ήξερε τη διαφορά ανάμεσα στη γνώση του ονόματος και τη γνώση της ουσίας του θέματος, την οποία διαφορά έμαθα κι εγώ πολύ νωρίς. Συνέχισε λέγοντας: «Αν κοιτάξεις προσεκτικά, θα διαπιστώσεις ότι δεν κινείται η μπίλια προς τα πίσω, αλλά το πίσω μέρος του βαγονιού, καθώς το σπρώχνεις, έρχεται προς την μπίλια —δηλαδή η μπίλια στέκεται ακίνητη ή, λόγω της τριβής, μάλλον κινείται και λίγο προς τα εμπρός.» Έφυγα τρέχοντας για το βαγονάκι· έστησα την μπίλια και το τράβηξα. Κοιτάζοντας από τα πλαϊνά τοιχώματα, είδα πράγματι πως ο πατέρας είχε δίκιο: η μπίλια, όσο τραβούσα το βαγονάκι προς τα μπροστά, δεν κινήθηκε καθόλου προς τα πίσω· κινήθηκε προς τα πίσω σε σχέση με το βαγονάκι, αλλά σε σχέση με τις ράγες ή το έδαφος κινήθηκε ελάχιστα προς τα εμπρός, και ακριβώς γι' αυτό την προλάβαινε το πίσω μέρος του βαγονιού. Με αυτό τον τρόπο διαπαιδαγωγήθηκα από τον πατέρα μου, με τέτοια παραδείγματα, αβίαστα, με ευχάριστη και ενδιαφέρουσα κουβέντα.
.....
Από το βιβλίο " Η χαρά της ανακάλυψης"- Εκδ. Κάτοπτρο.
Διαβάστε και το "Σίγουρα θα αστειεύεστε, κύριε Φάινμαν"- Εκδ. Κάτοπτρο.

Πιο κάτω ένα από τα ωραιότερα ντοκιμαντέρ για τον φανταστικό αυτό Φυσικό, επιστήμονα, δάσκαλο!!!!!! Είχε αυτή τη γοητεία που εκπέμπουν κάποιοι άνθρωποι και δε χορταίνεις να τους βλέπεις, να τους ακούς!!!!!!






Τετάρτη 23 Ιουλίου 2014

8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών


8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιστορίας, 
Φιλοσοφίας και Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών
  • Η συμβολή της Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Φυσικών Επιστημών στη διδασκαλία
    και τη δημόσια κατανόησή τους
  • Φυσικές επιστήμες, Κοινωνία, Τεχνολογία και Περιβάλλον
  • Τέχνη και Φυσικές Επιστήμες
Οργάνωση
Εργαστήριο Διδακτικής των Θετικών Επιστημών, ΤΕΕΑΠΗ, Παν/μιο Πατρών

Το 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών (ΙΦΔΦΕ)πραγματοποιήθηκε το 2001 στη Θεσσαλονίκη και έκτοτε αποτελεί διαθεματικό σημείο αναφοράς για ερευνητές, φοιτητές και εκπαιδευτικούς που δραστηριοποιούνται τόσο στα ακαδημαϊκά πεδία της Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Διδακτικής των Φυσικών Επιστημών, όσο και στο σχολείο, διερευνώντας τις δυνατότητες συνευρέσεων και συνεργασιών μεταξύ των ανθρώπων που υπηρετούν τους χώρους αυτούς.
Τα δυο τελευταία συνέδρια (6ο και 7ο) πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια ή παράλληλα με σχετικά διεθνή συνέδρια (11th International History, Philosophy and Science Teaching Conference στη Θεσσαλονίκη και 5th International Conference of the European Society of History of Science στην Αθήνα) φέρνοντας σε άμεσο διάλογο Έλληνες και ξένους ερευνητές και εκπαιδευτικούς.
Φέτος, το 2014, το 8ο συνέδριο ΙΦΔΦΕ (επανα)θέτει το βασικό ερευνητικό και εκπαιδευτικό ερώτημα που απασχολεί τη συγκεκριμένη κοινότητα, δηλαδή το αν και με ποιους τρόπους η Ιστορία και η Φιλοσοφία των φυσικών επιστημών είναι δυνατόν να συμβάλλει στην αναβάθμιση της διδασκαλίας τους στις διάφορες εκπαιδευτικές βαθμίδες, στην υποβοήθηση της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών καθώς και στην αποτελεσματική επικοινωνία των φυσικών επιστημών στο ευρύ κοινό σε χώρους άτυπης και μη τυπικής εκπαίδευσης (μουσεία επιστημών και τεχνολογίας, τύπος, τηλεόραση και διαδίκτυο, εκδόσεις, εκπαίδευση εκτός σχολείου). Απ’ την άλλη μεριά παραμένουν ισχυρές οι θέσεις ερευνητών και εκπαιδευτικών, από την εποχή ακόμη που ο T. Kuhn διατύπωσε σχετικές απόψεις, που επισημαίνουν τους κινδύνους στρέβλωσης της Ιστορίας των φυσικών επιστημών κατά το μετασχηματισμό της σε εκπαιδευτικό υλικό. Πώς εξελίσσεται η διαμάχη αυτή και ποια μορφή λαμβάνει στον ελληνικό χώρο; Πώς εξελίσσεται διεθνώς και στην Ελλάδα η έρευνα και διδασκαλία στο χώρο αυτό; Ιδιαίτερα στον ελληνικό χώρο, στον οποίο συγκυριακά αναπτύχθηκαν κατά καιρούς φιλόδοξες και καινοτόμες προσπάθειες, υπάρχουν ρεύματα έρευνας ή/και πρακτικές που να συστηματοποιούν την ήδη υπάρχουσα εμπειρία και να καλλιεργούν νέες μεθοδολογίες σχεδιασμού και ανάπτυξης σχετικού εκπαιδευτικού υλικού;
Παράλληλα, στο συνέδριο είναι δυνατόν να φιλοξενηθούν εργασίες που αναφέρονται σε όλες τις πλευρές τηςπολιτισμικής διάστασης της επιστημονικής γνώσης στις τυπικές και μη τυπικές μορφές εκπαίδευσης. Οι σχέσεις της σχολικής ή εκλαϊκευμένης επιστημονικής γνώσης με προβλήματα της καθημερινής ζωής, με τεχνολογικά ζητήματα, με περιβαλλοντικά θέματα και με δραστηριότητες των τεχνών αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία αυτής της διάστασης και πιθανά αντικείμενα πραγμάτευσης των εργασιών αυτών. Υφίσταται διεθνώς και στην Ελλάδα ένα ερευνητικό ρεύμα ή/και πρακτικές διδασκαλίας και εκλαΐκευσης της πολιτισμικής διάστασης της επιστημονικής γνώσης; Η ανάδειξη της πολιτισμικής διάστασης της επιστημονικής γνώσης στο σχολείο και στη μη τυπική εκπαίδευση μπορεί να συμβάλλει στον επαναπροσδιορισμό των σχέσεων ανάμεσα στις φυσικές επιστήμες και τον πολιτισμό, δεδομένου ότι οι σχέσεις αυτές φαίνεται να έχουν διαρραγεί πλήρως στη σύγχρονη εποχή μας;
Το συνέδριο απευθύνεται σε ερευνητές της ιστορίας, φιλοσοφίας και διδακτικής των φυσικών επιστημών και συναφών επιστημών, σε εκπαιδευτικούς και στελέχη της εκπαίδευσης όλων των βαθμίδων, σε επαγγελματίες της επικοινωνίας της εικόνας και της κουλτούρας (δημοσιογράφους, στελέχη μουσείων), σε φοιτητές παιδαγωγικών ή άλλων πανεπιστημιακών τμημάτων που ενδιαφέρονται για την διάδοση των φυσικών επιστημών στην κοινωνία και την εκπαίδευση, καθώς και στο ευρύ κοινό που ενδιαφέρεται για τα σχετικά ζητήματα και αποτελεί τον αποδέκτη της προσπάθειας για τη δημόσια κατανόηση της επιστήμης.
Για περισσότερες πληροφορίες δείτε εδώ

Δευτέρα 8 Απριλίου 2013

Η γη μας το 2012

Μια ματιά με την καλύτερη θέα του πλανήτη μας από το διάστημα για το έτος 2012 σε ένα video από τη NASA.

Τετάρτη 27 Μαρτίου 2013

Τι συμβαίνει όταν μια CME χτυπά τη γη


Να τι συμβαίνει όταν μια CME (coronal mass ejection) χτυπά τη γη.





Αυτό το video,  λήφθηκε από τον Göran Strand από τη Östersund, από τη  Σουηδίας , δείχνει τι συνέβη στις 17 Μαρτίου 2013, όταν μια γιγαντιαία εκτίναξη μάζας από μια κηλίδα του ήλιου χτύπησε το γήινο μαγνητικό πεδίο.

Δύο ημέρες νωρίτερα, η ηλιακή κηλίδα AR1692 είχε παραγάγει μια ηλιακή έκλαμψη κατηγορίας Μ1  που οδήγησε σε CME  που χτύπησαν τη γη.
Στο χρονικό διάστημα από  19:20 μέχρι 23:35 (UT) της 17ης Μαρτίου φαίνεται ο φανταστικός ουρανός που καταγράφηκε από μια all-sky camera.
 O Strand είπε μέσω e-mail, ότι το video αποτελείται από αποτελείται από 2464  εικόνες σε μορφή raw για ένα συνολικό ποσό δεδομένων της τάξεως των 30Gb.

Στην παρακάτω εικόνα φαίνεται η ηλιακή κηλίδα στις 15 Μαρτίου 2013, συγκρινόμενη με τη γη...

Νέο μανδύα αορατότητας ανακάλυψαν αμερικανοί επιστήμονες



Έναν νέο πιο εξελιγμένο μανδύα αορατότητας στο πεδίο των μικροκυμάτων παρουσίασαν Αμερικανοί ερευνητές, κάνοντας ένα ακόμα βήμα προόδου σε ένα επιστημονικό και τεχνολογικό πεδίο αιχμής, που κατά τα τελευταία χρόνια γνωρίζει σημαντικές εξελίξεις. Οι σύγχρονοι «μάγοι» εξαφανίζουν πλέον με όλο και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα διάφορα αντικείμενα και σε διαφορετικά τμήματα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, στο ορατό φως και πέρα από αυτό.
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Αντρέα Αλού του πανεπιστημίου του Τέξας, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό φυσικής New Journal of Physics, χρησιμοποίησαν ένα πολύ λεπτό στρώμα υλικού, που ονομάζουν «μεταλλική μετα-οθόνη», για να δημιουργήσουν ένα μανδύα πάχους μερικών μικρομέτρων (εκατομμυριοστών του μέτρου). Ο μανδύας μπορεί να κρύψει πλήρως στο φυσικό περιβάλλον τρισδιάστατα αντικείμενα από τα μικροκύματα, σε όλες τις κατευθύνσεις και από όλες τις δυνατές οπτικές γωνίες των παρατηρητών.
Συνήθως οι έως τώρα μανδύες αορατότητας έχουν το μειονέκτημα να είναι σχετικά ογκώδεις, όμως το νέο δημιούργημα είναι υπερβολικά λεπτό. Η «μετα-οθόνη» δημιουργείται από την προσάρτηση λωρίδων φύλλου χαλκού πάχους μόλις 66 μικρομέτρων, πάνω σε ένα εύκαμπτο πολυανθρακικό φιλμ πάχους 100 μικρομέτρων.
Με αυτό το υλικό ως μανδύα, οι ερευνητές επικάλυψαν και «εξαφάνισαν» μια κυλινδρική ράβδο μήκους 18 εκατοστών από τα μικροκύματα. Ο μανδύας είχε την μεγαλύτερη αποτελεσματικότητά του, όταν τα προσπίπτοντα μικροκύματα είχαν συχνότητα 3,6 Ghz. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι ο μανδύας τους είναι εύχρηστος και μπορεί να κρύψει ποικίλα αντικείμενα με σχήματα παράξενα και ασυμμετρικά.
Τα αντικείμενα ανιχνεύονται είτε από τα μάτια μας στο ορατό/οπτικό μήκος κύματος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, είτε από άλλες συσκευές σε μη οπτικά/ορατά μήκη κύματος, όταν τα κύματα (φωτός, ακτίνων-Χ, μικροκύματα, υπέρυθρα, ήχοι κ.α.) ανακλώνται από την επιφάνεια των αντικειμένων. Η βασική τεχνική των έως τώρα μανδυών αορατότητας είναι η χρήση ειδικών «μετα-υλικών» που εκτρέπουν, καμπυλώνουν ή απορροφούν το φως ή άλλο κύμα γύρω από το αντικείμενο, ώστε πλέον αυτό να μην ανακλάται από την επιφάνεια. Με αυτόν τον τρόπο, το αντικείμενο είναι σαν μην υπάρχει για έναν παρατηρητή ή για μια συσκευή ανίχνευσης.
Πέρυσι η ίδια ερευνητική ομάδα ήταν η πρώτη που με επιτυχία είχε εξαφανίσει ένα τρισδιάστατο αντικείμενο χρησιμοποιώντας ένα νέου τύπου -αλλά πιο ογκώδη- «πλασμονικό μανδύα».
Το επόμενο βήμα, όπως ανακοίνωσε ο Αλού, θα είναι, μετά από τις κατάλληλες μετατροπές, να χρησιμοποιηθεί η νέα μεταλλική «μετα-οθόνη» για να εξαφανίσει αντικείμενα όχι πλέον από τα μικροκύματα, αλλά από το ορατό φως, δηλαδή από τα ανθρώπινα μάτια. Εξέφρασε μάλιστα την ελπίδα ότι οι «μετα-οθόνες» θα αποδειχτούν πιο εύκολες και ικανές να κρύβουν τρισδιάστατα αντικείμενα από το ορατό φως σε σχέση με άλλους πιο μεγάλους μανδύες.

Κυριακή 5 Φεβρουαρίου 2012

Πολυσύμπαν (Multiverse) και LHC

Μια ομιλία του Δημήτρη Νανόπουλου, που εξηγεί τις  ιδέες του για το Πολυσύμπαν και πως αυτές μπορούν να διερευνηθούν από τον LHC, παρουσιασμένες στη στέγη γραμμάτων και τεχνών.

Από το Υλικό Φυσικής Χημείας και τον Δ. Μάργαρη
Κάντε κλικ εδώ.

Τρίτη 18 Οκτωβρίου 2011

Πηγή:  News247.gr

Ένας Έλληνας πίσω από το Νόμπελ Φυσικής

Μπορεί το Νόμπελ Φυσικής να μοιράστηκε στα τρία, ωστόσο οι ομάδες των επιστημόνων που βραβεύτηκαν ήταν πολυπληθείς. Ανάμεσα στους εξέχοντες επιστήμονες και ένας Έλληνας, ο Ιάσων Σπυρομίλιος, ο οποίος μας κάνει περήφανους στο εξωτερικό. Διαβάστε τι είπε στο NEWS 247 για το Νόμπελ, το σύμπαν, αλλά και την Ελλάδα

Σίγουρα οι περισσότεροι από εσάς ενημερωθήκατε ότι το φετινό βραβείο Νόμπελ Φυσικής μοιράστηκαν τρεις επιστήμονες για τις μελέτες τους πάνω στη διαστολή του σύμπαντος, μέσω της παρατήρησης σουπερνόβα.
Πρόκειται για τον Σολ Περλμιούτερ, τον Αμερικανοαυστραλό Μπράιαν Σμιντ και  τον Αμερικανό Άνταμ Ρις. Οι επιστήμονες εργάστηκαν σε δύο διαφορετικές ερευνητικές ομάδες κατά τη δεκαετία του 1990 (ο Περλμιούτερ ήταν στη μία και οι Σμιντ και Ρις στην άλλη), και ανακάλυψαν ότι το σύμπαν διαστέλλεται με ολοένα και πιο επιταχυνόμενους ρυθμούς.

Αυτό που ίσως όμως δε γνωρίζετε είναι πως στην μια ερευνητική ομάδα, αυτή των Σμιντ και Ρις, (την λεγόμενη high-Ζ team), υπήρχε και ένας Έλληνας, ο Ιάσων Σπυρομίλιος*.
Το NEWS 247 επικοινώνησε με τον Έλληνα επιστήμονα και με αφορμή του βραβείου Νόμπελ συζήτησε μαζί του για την σημαντική αυτή διάκριση, την δουλειά του αλλά και για τις δύσκολες στιγμές που βιώνει η Ελλάδα.
"Δε πίστεψα ποτέ ότι υπήρχε πιθανότητα να παίρναμε το Νόμπελ"
Ο 47χρονος Ι. Σπυρομίλιος όταν έμαθε τα ευχάριστα νέα σχετικά με το Νόμπελ Φυσικής δούλευε στο γραφείο του στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο(European Southern Observatory- ESO), στο οποίο εντάχθηκε το 1994.
"Χάρηκα ιδιαίτερα που αναγνωρίστηκε η δουλειά μας και ενθουσιάστηκα για τους συναδέλφους μου που πήραν το βραβείο", είπε χαρακτηριστικά.

Ο επικεφαλής καθηγητής, Μπράιαν Σμιντ, ευχαρίστησε όλη την ομάδα, γράφοντας "Σας ευχαριστώ…αν και το βραβείο απονεμήθηκε σε μένα και τον Άνταμ, γνωρίζουμε όλοι ότι αποτελεί αναγνώριση της ομαδικής δουλειάς μας και ελπίζω να μπορέσουμε να γιορτάσουμε μαζί. Ήταν πραγματικά τιμή μου που συνεργάστηκα με όλους εσάς".
Μάλιστα ο Έλληνας επιστήμονας δήλωσε έκπληκτος καθώς δεν περίμενε το βραβείο Νόμπελ. "Αν και ακούγονταν πολλά και πολλοί το συζητούσαν, δε πίστεψα ποτέ ότι κάτι τέτοιο ήταν πιθανό".
"Το σύμπαν είναι μεγαλύτερο από ότι περιμέναμε"
Ερωτηθείς για το πώς έγινε μέλος της εν λόγω ομάδας με επικεφαλής τον Σμιτ, ο Ι. Σπυρομίλιος είπε πως η πρόταση ήρθε από τον ίδιο τον Μ. Σμιτ και τον αστρονόμο Ν. Σάντζεφ στις απαρχές ακόμα του project.
"Μελετώ τα σουπερνόβα από το 1986 και γνωριζόμαστε εδώ και αρκετό καιρό, οπότε η συνεργασία μας ήταν κάτι σαν φυσικό επακόλουθο", σημειώνει, προσθέτοντας ότι στο εν λόγω project ήταν ένας από τους παρατηρητές ο οποίος έπαιρνε τα δεδομένα από τα τηλεσκόπια, τα ανέλυε και μετέπειτα τεκμηρίωνε την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.
 "Στην ουσία αυτό που διαπίστωσαν οι δύο ομάδες με απλά λόγια", είπε, "ήταν ότι τα σουπερνόβα στο μακρινό σύμπαν είναι πιο αμυδρά, πιο εξασθενημένα από ότι θα έπρεπε κανονικά, κάτι που σημαίνει ότι είναι ακόμα πιο μακριά από ό,τι περιμέναμε να είναι".
"Αυτό σημαίνει πως το σύμπαν είναι μεγαλύτερο από ό,τι περιμέναμε", συμπλήρωσε.
Όσον αναφορά τον ρόλο της σκοτεινής ενέργειας, ο Ι. Σπυρομίλιος ανέφερε πως "με αυτόν τον όρο περιγράφουμε τη δύναμη που κάνει το σύμπαν να διαστέλλεται γρηγορότερα από ό, τι θα γινόταν αν υπήρχε παντού μόνο ύλη".
"Το σύμπαν έχει πολύ δρόμο να διανύσει προτού να γίνει ένα σκοτεινό και μοναχικό μέρος, αλλά αν τίποτε δε αλλάξει το τέλος θα είναι σκοτεινό", προειδοποίησε.
"Ο ανταγωνισμός ήταν έντονος"
Ο 47χρονος, ανέφερε δε, πως υπήρχε έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των δύο ομάδων, δεδομένου ότι ξεκινώντας από την ίδια βάση, επιδίδονταν σε αγώνα δρόμου.
"Οι δύο ομάδες ξεκίνησαν τη μελέτη τους με αρχικό στόχο να δείξουν ότι η διαστολή του Σύμπαντος επιβραδύνεται, ενώ στην ουσία βρήκαν το ακριβώς αντίθετο και σχεδόν την ίδια περίοδο".
Ωστόσο, δήλωσε πως η δική του ομάδα ήταν η πρώτη που δημοσίευσε τα αποτελέσματά της, αν και η άλλη ομάδα είχε επίσης εξάγει ήδη τα ίδια συμπεράσματα.
"Είναι νωρίς για να μιλήσουμε για δικαίωση του Αϊνστάιν"
Ερωτηθείς για το εάν η εν λόγω μελέτη τους θα μπορούσε να συνιστά μια δικαίωση του Αϊνστάιν και της έννοιας της κοσμολογικής σταθεράς (λ)** που εισήγαγε, ο Ι. Σπυρομίλιος απάντησε "όχι ακριβώς".
"Η εισαγωγή της κοσμολογικής σταθεράς του Αϊνστάιν ήταν απαραίτητη για να δημιουργηθεί ένα στατικό Σύμπαν. Το διαστελλόμενο σύμπαν, το οποίο ανακαλύφθηκε από τον Χαμπλ, θα μπορούσε να συμβιβαστεί με την Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν, χωρίς την ανάγκη για μια κοσμολογική σταθερά", είπε.
"Η μελέτη πάνω στα σουπερνόβα που κάναμε, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σύμπαν μας περιγράφεται καλύτερα από ένα συνδυασμό ύλης και σκοτεινής ύλης με κανονική βαρύτητα και μια απωθητική δύναμη που περιγράφεται καλύτερα από έναν τροποποιημένο όρο που μαθηματικά συμπεριφέρεται σαν τη κοσμολογική σταθερά του Αϊνστάιν(λ).
Η σκοτεινή ύλη αποτελεί περίπου το 25% του Σύμπαντος, η σκοτεινή ενέργεια περίπου το 70% και εμείς, οι πλανήτες, τα αστέρια, οι γαλαξίες και όλα τα υπόλοιπα μόλις το 5%.
Ωστόσο, δεν είναι ακόμη γνωστό τι σημαίνει "σκοτεινή ύλη", ούτε ποια είναι η φύση της "σκοτεινής ενέργειας" και ως εκ τούτου είναι πρόωρο να πούμε ότι ο Αϊνστάιν είχε δίκιο, από τη στιγμή που και ο ίδιος είχε αμφιβολίες", προσέθεσε.
"Φιλοδοξία μου ήταν πάντα να απολαμβάνω τη δουλειά μου"
Όσο και αν μπορεί να σας φανεί περίεργο, ο Ιάσων Σπυρομίλιος, όταν ήταν μικρός δεν είχε στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο επάγγελμα που ήθελε να ακολουθήσει όταν μεγαλώσει.
"Απλά ήμουν καλός στη φυσική και είπα να την ακολουθήσω", είπε προσθέτοντας πως αποφάσισε να εξειδικεύσει τη μελέτη του στα σουπερνόβα επειδή τον έλκυε η ποικιλομορφία της φυσικής σε τέτοια αντικείμενα.
Παράλληλα, σπουδαίο ρόλο σε αυτήν του την επιλογή έπαιξε ένας εξέχων καθηγητής που είχε στο Imperial College, ο Δρ. W.P.S. Meikle, με τον οποίο ήταν τυχερός όπως είπε καθώς έκανε στο πλευρό του και το διδακτορικό του.
"Ποτέ μου δε σκέφτηκα το Νόμπελ ή κάποιο άλλο βραβείο", προσέθεσε, υπογραμμίζοντας πως πάντα τον ένοιαζε να περνά καλά στη δουλειά.
"Η ανταμοιβή έρχεται από το αποτέλεσμα της δουλειάς σου και όχι των στόχων που βάζεις", εννοώντας πως για παράδειγμα, ένα Νόμπελ θα έρθει μόνο εάν κοπιάσεις και όχι εάν το βάλεις στόχο.
Ερωτηθείς για το πώς ένας Έλληνας κατάφερε να γίνει ένας καταξιωμένος επιστήμονας τόνισε πως "δεν υπάρχει κάποιο μυστικό επιτυχίας", λέγοντας πως θεωρεί τον εαυτό του τυχερό που κάνει κάτι που του αρέσει πολύ.
"Εάν σου αρέσει να πηγαίνεις στη δουλειά σου, τότε θα δουλέψεις σκληρά και θα διασκεδάσεις. Όλα τα άλλα θα έρθουν από μόνα τους", τόνισε.

Τα επόμενα βήματα και το νέο τηλεσκόπιο
Όντας 47 χρονών, ένας επιστήμονας είναι πολύ νέος και έχει ακόμα πολλά να δώσει στη ανθρωπότητα. Ο Ι. Σπυρομίλιος απαντώντας μας με χιούμορ είπε πως "Δεν είμαι και τόσο νέος πια!", συμπληρώνοντας πως ποτέ δε σκέφτεται το επόμενό του βήμα, απλά επιδιώκει να ασχολείται με πράγματα που τον ευχαριστούν.

"Μελετώ τα σουπερνόβα εδώ και 20 χρόνια αλλά παράλληλα όλον αυτόν τον καιρό έφτιαχνα εργαλεία και τηλεσκόπια", είπε.
"Ήμουν διευθυντής στο La Silla Paranal Observatory του ESO, στη Χιλή, και τα τελευταία χρόνια είμαι επικεφαλής του γραφείου για το project του European Extremely Large Telescope", συμπλήρωσε.
"Ελπίζουμε να κατασκευάσουμε ένα τηλεσκόπιο το οποίο θα είναι ικανό να δει άλλους πλανήτες, όπως τη Γη, σε τροχιά γύρω από άλλα άστρα, και εγώ εργάζομαι στη σχεδίαση και τον όλο σχεδιασμό του τηλεσκοπίου", είπε χαρακτηριστικά.
Μάλιστα το εν λόγω τηλεσκόπιο, το αποκαλούν "το μεγαλύτερο μάτι του κόσμου προς τον ουρανό", και θα έχει διάμετρο 42 μέτρων.
"Παράλληλα, είμαι μέλος της ομάδας, ESSENCE, η οποία ήταν επακόλουθο της ομάδας high-Z, και η οποία έχει στόχο να προσδιορίσει με ακρίβεια τη παράμετρο w, η οποία θα διακρίνει διάφορες μορφές σκοτεινής ενέργειας", κατέληξε.
"Η Ελλάδα θα τα καταφέρει"
Τέλος, ερωτηθείς σχετικά με τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται η χώρα μας, εμφανίστηκε αισιόδοξος, υποστηρίζοντας πως "το έθνος θα επιβιώσει, αλλά πως απαιτείται μια αναδόμηση, αναγέννηση σε κάποια καλύτερη φόρμα".
"Το κράτος δεν μπορεί να επιβιώσει εις βάρος του έθνους", τόνισε μεταξύ άλλων.
Εάν ζούσε στην Ελλάδα σήμερα θα ακολουθούσε έναν από τους κανόνες που έχει στη ζωή του: "Πρέπει ο καθένας μας να βαδίζει στο δρόμο που εκείνος επιθυμεί και να αλλάζει κατεύθυνση όποτε δεν γίνεται αυτό", είπε, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι δε μπορεί κανένας να συμβουλεύει κάποιον πως να ζήσει τη ζωή του.
Κλείνοντας, του ζητήσαμε να μοιραστεί μαζί με τους αναγνώστες του NEWS 247 το δικό του μότο, την φράση που έχει σαν οδηγό στη ζωή.
Μας είπε λοιπόν, πως "οτιδήποτε και εάν κάνετε στη ζωή σας, να το κάνετε όσο καλύτερα μπορείτε",  και έχει απόλυτο δίκιο αν αναλογιστεί κανείς πως η προσπάθεια είναι εκείνη που μετράει κάθε φορά, ενώ θέλησε να μας ευχαριστήσει για το ενδιαφέρον μας στα ελληνικά, δείχνοντάς μας πως δε ξεχνά τις ρίζες του.
**Το 1915, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν διατύπωσε τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, η οποία προέβλεπε ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό, δηλαδή θα πρέπει είτε να διογκώνεται είτε να συρρικνώνεται. Ωστόσο, εισήγαγε στις εξισώσεις του την έννοια της κοσμολογικής σταθεράς (Λ), ενός παράγοντα που δρα αντίθετα με τη βαρύτητα και την εμποδίζει να συρρικνώσει το Σύμπαν καθώς δεν ένιωθε άνετα με την ιδέα ότι το Σύμπαν δεν παραμένει σταθερό. Όμως, αργότερα χαρακτήρισε την κοσμολογική σταθερά ως τη "μεγαλύτερη γκάφα του".

Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου 2011

Πολλοί προσπάθησαν, κανείς όμως δεν κατάφερε να διαψεύσει τον Αϊνστάιν





Πηγή: in.gr


Γενεύη
Η ανακοίνωση για τον εντοπισμό σωματιδίων που φαίνονται να ταξιδεύουν ταχύτερα από το φως έκανε αίσθηση την περασμένη εβδομάδα. Αν και μένει να αποδειχθεί αν οι παρατηρήσεις ευσταθούν, η Ιστορία έχει δείξει ότι το να στοιχηματίζει κανείς κατά του Αϊνστάιν είναι σίγουρος τρόπος να χάσει τα λεφτά του.


Εδώ και πάνω από έναν αιώνα, πολλοί προσπάθησαν να βρουν ασυνέπειες στη Γενική και την Ειδική Σχετικότητα -από διάφορους φυσικούς μέχρι το Ναζιστικό Κόμμα της Γερμανίας, το οποίο ενθάρρυνε τη δημοσίευση ενός έργου με τίτλοΕκατό Συγγραφείς Κατά του Αϊνστάιν. Και παρόλο που υπήρξαν πειραματικά αποτελέσματα που έδειχναν στην αρχή να διαψεύδουν τη σχετικότητα, όλα διαπιστώθηκε τελικά ότι δεν απέκλιναν από τη θεωρία.


Όπως επισημαίνει ο Πίτερ Γκάλισον, ιστορικός της επιστήμης στο Χάρβαρντ, η Σχετικότητα επέζησε μέχρι σήμερα «παρόλο που δοκιμάστηκε πιο σκληρά από οποιαδήποτε άλλη θεωρία στις φυσικές επιστήμες».


Ακόμα και ο ίδιος ο Αϊνστάιν έκανε λάθος όταν αποκάλεσε τη λεγόμενη κοσμολογική σταθερά τη «μεγαλύτερη γκάφα» του. Ο μεγάλος φυσικός είχε εισάγει τη σταθερά στη Γενική Σχετικότητα ως δύναμη που εμποδίζει την κατάρρευση του Σύμπαντος. Το 1998, όμως, νέες παρατηρήσεις έδειξαν δεν επρόκειτο για γκάφα, αφού η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται λόγω μιας μυστηριώδους δύναμης που αντιστοιχεί στην κοσμολογική σταθερά.


Δεδομένης της μαθηματικής κομψότητας των θεωριών του Αϊνστάιν και μιας πληθώρας πειραμάτων που τις επιβεβαιώνουν, οι 12 επιστήμονες που κλήθηκαν να σχολιάσουν την τελευταία είδηση στο Associated Press ήταν επιφυλακτικοί, δύσπιστοι, ή απλά δεν την πίστεψαν.


Την περασμένη Πέμπτη, ο Αντόνιο Ερεντιτάτο, ο οποίος είναι και επικεφαλής του Κέντρου Στοιχειώδους Φυσικής «Άλμπερτ Αϊνστάιν» στη Βρέμη,παρουσίασε με κάθε επιφύλαξη τις παρατηρήσεις του για νετρίνα που κινούνται ταχύτερα από το φως. Η ομάδα του πέρασε μάλιστα δύο ώρες στο CERN απαντώντας στις αυστηρές ερωτήσεις ενός δύσπιστου ακροατήριου.


Δεδομένου ότι η ταχύτητα του φωτός (299.792 χιλιόμετρα ανά δευτερόλεπτα στο κενό) είναι μια σταθερά (c) που απαντάται σε πλήθος εξισώσεων της σύγχρονης φυσικής, η υπέρβασή της από οποιοδήποτε σωματίδιο θα προκαλούσε ρωγμές στα θεμέλια της Σχετικότητας.


Μεταξύ άλλων, η υπέρβαση της ταχύτητας του φωτός θα άνοιγε το δρόμο για ταξίδια πίσω στο χρόνο, και επιπλέον θα παραβίαζε την αρχή της αιτιότητας, αφού ένα αποτέλεσμα θα μπορούσε να προηγείται της αιτίας του.


«Είναι επικίνδυνο να στοιχηματίζει κανείς κατά του Αϊνστάιν» λέει ο Ρομπ Πλάνκετ, φυσικός του αμερικανικού εργαστηρίου Fermilab, ο οποίος έχει πειραματιστεί κι αυτός με την ταχύτητα του φωτός και θα εξετάσει τα νέα ευρήματα.


Στο τελευταίο πείραμα, που ονομάζεται OPERA, μια δέσμη εξωτικών σωματιδίων που ονομάζονται νετρίνα ταξίδεψε από το CERN, στα σύνορα Γαλλίας-Ελβετίας, μέχρι το Εθνικό Εργαστήριο του Γκραν Σάσο στην Ιταλία. Οι μετρήσεις έδειξαν ότι τα νετρίνα διήνυσαν τη διαδρομή των 730 χιλιομέτρων 60 νανοδευτερόλεπτα ταχύτερα από το αναμενόμενο.


Τα ευρήματα δεν έχουν ακόμα επιβεβαιωθεί και οι ερευνητές έσπευσαν να δηλώσουν ότι προς το παρόν «αποφεύγουν εσκεμμένα κάθε θεωρητική ή φαινομενολογική ερμηνεία των αποτελεσμάτων».


Σχολιάζοντας την είδηση, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια Μπράιαν Γκριν δήλωσε ότι στοιχηματίζει «ό,τι πολυτιμότερο έχει» πως οι παρατηρήσεις θα διαψευστούν.


Ακόμα και ο Εραντιτάτο επισημαίνει ότι, ακόμα και σε περίπτωση που τα αποτελέσματα του πειράματός του αποδειχθούν αληθή, οι θεωρίες του Αϊνστάιν δεν θα πεθάνουν: «Όταν ο Αϊνστάιν διατύπωσε τη σχετικότητα, αυτό δεν κατέστρεψε τον Νεύτωνα. Στην πραγματικότητα, ο Νεύτωνας εξηγεί το 99,9% όσων συμβαίνουν γύρω μας. Σε ορισμένες όμως ειδικές περιπτώσεις, αναγκαζόμαστε να καταφύγουμε στη σχετικότητα».


»Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι μια μέρα διαπιστώνουμε ότι, κάτω από ακραίες συνθήκες, θα πρέπει να κάνουμε διορθώσεις σε όσα γνωρίζουμε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο Αϊνστάιν είχε άδικο» λέει ο ερευνητής.


Προφανώς, η πίστη των φυσικών στον μεγάλο δάσκαλο είναι σχεδόν ακλόνητη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η πίστη τους παίρνει θρησκευτικές διαστάσεις.


Το καλό με την επιστήμη είναι ότι κάθε θεωρία μπορεί και πρέπει να υποβάλλεται σε πειραματικό έλεγχο. Ουσιαστικά, οι πειραματικοί επιστήμονες ενθαρρύνονται να τα βάζουν με το κατεστημένο, να τα βάζουν ακόμα και με εμβληματικές φυσιογνωμίες όπως ο Άλμπερτ Αϊνστάιν.


Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από Associated Press

Δείτε επίσης : 



Δευτέρα 22 Αυγούστου 2011

Ντοκιμαντέρ Φυσικής ( Through the Wormhole)

To  "Through the Wormhole" είναι ένα ντοκιμαντέρ Φυσικής αλλά και φιλοσοφίας. Γιατί αυτό; Μα, διότι προσπαθεί με τις τελευταίες απόψεις της επιστήμης να απαντήσει σε ερωτήματα που πάντα βασάνιζαν και πιθανόν να μην πάψουν ποτέ να βασανίζουν το ανθρώπινο είδος.
Υπάρχει ένας δημιουργός ;
Τι υπήρχε πριν τη δημιουργία;
 Είμαστε μόνοι;
 Είναι δυνατή η μεταφορά στο χρόνο;
Παρόμοια με τα παραπάνω ερωτήματα είναι οι τίτλοι των 8 επεισοδίων της πρώτης σεζόν.  Αυτή τη στιγμή υπάρχουν διαθέσιμα και άλλα 9 επεισόδια από τη δεύτερη σεζόν.
Το καλό είναι ότι μπορείτε να βρείτε εύκολα ελληνικούς υπότιτλους και να τα παρακολουθήσετε πιο εύκολα.  Δείτε τη σελίδα εδώ.
Δείτε ένα μικρό δείγμα.



Δευτέρα 21 Μαρτίου 2011

Πληροφορίες για την πυρηνική ενέργεια από το ΒΗΜΑSCIENCE

ΒήμαScience - 20 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011

Τετάρτη 9 Φεβρουαρίου 2011

Η γοητεία της αντιύλης

Πηγή: Ελευθεροτυπία

Τον Νοέμβριο του 2010, και ύστερα από πέντε χρόνια εντατικών προσπαθειών, μια ομάδα ερευνητών στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών -το γνωστό μας CERN- είχε ένα μεγάλο επίτευγμα: Δημιούργησε και παγίδευσε 38 άτομα αντιύλης, που επέζησαν στην μοναξιά τους δύο δέκατα του δευτερολέπτου.
Δεν ήταν η πρώτη φορά, που παράγονται τεχνητά άτομα αντιύλης. Συνήθως όμως εξαϋλώνονται ακαριαία, επειδή έρχονται σε επαφή με τη συμβατική ύλη.
Είναι αλήθεια ότι ο απλός άνθρωπος θεωρεί την αντιύλη ως μια οντότητα εξωτική. Ισως επειδή με την ύλη και τα υλικά πράγματα αισθάνεται δεμένος με ποικίλους τρόπους -συχνά διόλου σοφούς!- η αντιύλη φαντάζει στο μυαλό του ως η πεμπτουσία της διαφυγής και του φανταστικού.
Για την επιστήμη, εντούτοις, η λέξη δεν έχει ιδιαίτερη φόρτιση, ούτε κρύβει κάποιο μυστήριο. Η συμβολή της, όμως, στη θεμελίωση της φυσικής υπήρξε πράγματι δεσπόζουσα.
Ας δούμε τα πράγματα από την αρχή. Τον κόσμο μας, τον υλικό κόσμο, συνθέτουν τα άτομα, που αποτελούνται από τα ηλεκτρόνια και έναν βαρύ πυρήνα. Δεν είναι λοιπόν «άτμητα», όπως πίστευε ο Δημόκριτος. Ο ίδιος ο πυρήνας συντίθεται από πρωτόνια και νετρόνια, ενώ τα ηλεκτρόνια διαγράφουν πολύπλοκες τροχιές και δίδουν σε κάθε άτομο τις χαρακτηριστικές του ιδιότητες.
Τους νόμους που διέπουν τον μικρόκοσμο των ατόμων -νόμους που παραβιάζουν την κοινή λογική- περιέγραψε η κβαντομηχανική, επίτευγμα διανοητικό από τα σπουδαιότερα στην ανθρώπινη ιστορία. Οταν γύρω στο 1926, ολοκληρώθηκαν οι κανόνες και οι εξισώσεις της, μια επανάσταση είχε συντελεστεί στην επιστήμη. Επανάσταση που, εκτός από το θεωρητικό μεγαλείο της, οδήγησε στη σημερινή τεχνολογική εποχή.
Η κβαντομηχανική, όμως, παρουσίαζε από τη γένεσή της μια σημαντική αδυναμία: Δεν ήταν συμβατή με την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας, που ο Αϊνστάιν είχε συλλάβει όντας ακόμα ταπεινός υπάλληλος σε ένα γραφείο ευρεσιτεχνιών. Μια σύνθεση των δύο θεωριών ήταν αναγκαία. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς, οι φυσικοί την αλήθεια αναζητούν στη σύνθεση των ιδεών, όχι στον κατακερματισμό τους.
Τη σύνθεση αυτή πραγματοποίησε πρώτος ο Paul Dirac, ένας ιδιοφυής φυσικός με εμμονή στις αισθητικές αξίες της επιστήμης. Η θεωρία του Dirac, ενώ γεφύρωνε την Κβαντομηχανική με τη Σχετικότητα, είχε ωστόσο μια απαραίτητη προϋπόθεση: ότι εκτός από το ηλεκτρόνιο έπρεπε να υπάρχει ένα άλλο σωματίδιο, με την ίδια ακριβώς μάζα -αλλά με αντίθετο φορτίο!
Η πρόβλεψη αυτή ελάχιστους έπεισε. Λίγα όμως χρόνια αργότερα, ένα καινούριο σωματίδιο ανιχνεύθηκε στις κοσμικές ακτίνες, που βομβαρδίζουν τη γη μας από το διάστημα. Είχε την ίδια μάζα με το ηλεκτρόνιο, αλλά, αναπάντεχα, θετικό φορτίο. Ηταν το αντιηλεκτρόνιο, το πρώτο δηλαδή σωματίδιο αντιύλης. Εξαιτίας ακριβώς του θετικού του φορτίου ονομάσθηκε ποζιτρόνιο. Η τολμηρή πρόβλεψη του Dirac, καθηγητή ήδη στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, είχε επαληθευθεί.
Το πρώτο όμως αυτό σωματίδιο αντιύλης έμελλε να αποκτήσει πολλούς συντρόφους. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όλων των ειδών τα αντισωματίδια άρχισαν να ανακαλύπτονται στους μεγάλους επιταχυντές, που κατασκευάστηκαν για να μελετήσουν τη δομή της ύλης. Ενα σημαντικό βήμα υπήρξε η ανακάλυψη του αντιπρωτονίου, που παρήχθη πρώτη φορά το 1955 σε βίαιες συγκρούσεις πρωτονίων. Οπως αναμενόταν, το αντιπρωτόνιο είχε την ίδια μάζα με το πρωτόνιο, αρνητικό όμως φορτίο.
Η γενίκευση των εξισώσεων του Dirac, που είχαν εν τω μεταξύ πετύχει οι θεωρητικοί φυσικοί, οδηγούσε σε μια συγκλονιστική πρόβλεψη: ότι σε κάθε σωματίδιο της ύλης, που υπήρχε στο Σύμπαν ή παραγόταν τεχνητά, αντιστοιχούσε και το αντισωματίδιό του. Με την ίδια πάντοτε μάζα, αλλά με αντίθετο φορτίο και κάποιες άλλες ηλεκτρικές ιδιότητες. Στην ύλη, με δύο λόγια, αντιστοιχούσε η αντιύλη! Ο κόσμος αποκτούσε μια βαθύτερη, όσο και ανεξήγητη, συμμετρία.
Την πρόβλεψη της αντιύλης σφραγίζει, ωστόσο, μια ιδιαίτερη παράμετρος. Το επιστημονικό έργο του Dirac, καθώς και το κλασικό του σύγγραμμα γύρω από τις αρχές της κβαντομηχανικής, διαθέτουν ιδιαίτερη κομψότητα και μαθηματική ομορφιά. Οταν το 1974 επισκέφθηκε το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ -είχε ήδη εγκατασταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες- συμβούλευσε τους μεταπτυχιακούς φοιτητές να ενδιαφέρονται περισσότερο για την ομορφιά των εξισώσεών τους, και λιγότερο για το νόημα που έχουν!
Υπάρχει ωστόσο μια ιδιότητα της αντιύλης που κάνει τα πράγματα ακόμα πιο ενδιαφέροντα· ή, κατά κάποιον τρόπο, πιο ριψοκίνδυνα. Είναι ότι κάθε σύγκρουση της ύλης με την αντιύλη, ή και η απλή επαφή τους, οδηγεί σε μια πραγματική εξαΰλωση. Τα σωματίδια εξαφανίζονται, ενώ απελευθερώνεται άφθονη ενέργεια υπό μορφή φωτεινής ακτινοβολίας. Η ύλη, δηλαδή, μετατρέπεται σε φως!
Μήτε, λοιπόν, στα αναρίθμητα αστέρια του ουρανού, μήτε στους πλανήτες είναι δυνατή η συνύπαρξη ύλης και αντιύλης. Το αποτέλεσμα θα ήταν τότε μια έκρηξη βίαιη και καταστροφική. Δεν μπορεί όμως να αποκλειστεί η ύπαρξη στο Σύμπαν μεγάλων ποσοτήτων αντιύλης, που είναι για πάντα χωρισμένες από την ύλη. Αυτό άλλωστε ισχυρίσθηκε ο ίδιος ο Dirac στην ομιλία του, όταν το 1933 δίκαια τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ. Με άλλα λόγια, είναι πιθανή η ύπαρξη αντιαστέρων, αντιπλανητών - ίσως και αντιανθρώπων!
Πριν όμως ο αναγνώστης βεβαιώσει ότι, για το τελευταίο τουλάχιστον, δεν υπάρχουν αμφιβολίες, ας υπογραμμισθεί ότι ο εντοπισμός της αντιύλης στο Σύμπαν είναι εξαιρετικά δυσχερής. Η αντιύλη είναι μια καθ' όλα λογική και αξιοπρεπής μορφή της ύλης, κάτι σαν την κατοπτρική εικόνα της. Και τα χαρακτηριστικά της φαινόμενα, δεν θα διέφεραν καθόλου από εκείνα του κανονικού μας κόσμου. Ενα αστέρι από αντιύλη θα εξέπεμπε φως με τις ίδιες ακριβώς διαδικασίες, και θα είχε την ίδια εξέλιξη με το κανονικό αστέρι. Μήτε τα βαρυτικά φαινόμενα θα διέφεραν, και ένας αντιπλανήτης θα περιστρεφόταν γύρω από έναν υποθετικό αντιήλιο με τον ίδιο τρόπο όπως οι γνωστοί μας πλανήτες γύρω από τον ήλιο.
Εχει λοιπόν κάποια βάση η συμβουλή που δίδει ένας γνωστός φυσικός. Οτι αν η μοίρα το φέρει να συναντηθούμε με έναν εξωγήινο, ας μην του δώσομε απερίσκεπτα το χέρι. Ισως να είναι φτιαγμένος από αντιύλη. Τότε η φιλική χειραψία θα καταλήξει σε μια κατακλυσμική έκρηξη!
Σε γήινη πάντως κλίμακα, μια μυστηριώδης έκρηξη το 1908 που κατέκαψε τα γύρω δάση στη Σιβηρία, δεν αποκλείεται να οφειλόταν σε ένα θραύσμα αντιύλης που κατάφερε να φθάσει ώς τη γη. Ας σημειωθεί, μόνον, ότι ενώ η έκρηξη είχε την ισχύ μιας πυρηνικής βόμβας, το κομμάτι της αντιύλης, που ίσως την προκάλεσε, δεν θα υπερέβαινε σε μέγεθος ένα σπυρί στάρι!
Αν όμως τα σωματίδια αντιύλης έχουν ήδη αυτήν την ενδιαφέρουσα προϊστορία, γιατί τόσος θόρυβος γύρω από το πρόσφατο επιστημονικό επίτευγμα; Διότι, απλούστατα, οι ερευνητές κατάφεραν να δημιουργήσουν όχι μεμονωμένα σωματίδια αντιύλης, αλλά ολόκληρα αντιάτομα! Συγκεκριμένα, άτομα αντιυδρογόνου. Σε αντίθεση με το συμβατικό άτομο υδρογόνου, το αντιυδρογόνο διαθέτει ως πυρήνα το αντιπρωτόνιο, ενώ γύρω του περιστρέφεται ένα αντιηλεκτρόνιο -δηλαδή, ένα ποζιτρόνιο. Με ένα πολύπλοκο μάλιστα μαγνητικό σύστημα, οι επιστήμονες του CERN επέτυχαν να κρατήσουν τα αντιάτομα αυτά -έστω για ελάχιστο χρονικό διάστημα!- μακριά από άτομα της ύλης και την αμοιβαία τους εξαφάνιση.
Το επίτευγμά τους δεν σημαίνει, βέβαια, ότι κάποιες εφαρμογές της αντιύλης είναι επί θύραις. Παρόμοιες εφαρμογές, για το καλό ή το κακό, απαιτούν δεκαετίες. Η γοητεία όμως της αντιύλης έγκειται αλλού: Στο σημερινό Σύμπαν, η αντιύλη φαίνεται ότι λάμπει διά της απουσίας της. Η βαθύτερή της λοιπόν κατανόηση θα οδηγήσει σε απαντήσεις γύρω από την ίδια την γένεση και την εξέλιξη του Σύμπαντος. Αξίζει άλλωστε να υπογραμμισθεί, ότι η θεωρητική πρόβλεψη της αντιύλης στηρίχθηκε σε αρχές συμμετρίας και ομορφιάς. Οπως λοιπόν και στη ζωή, η αναζήτηση της ομορφιάς στην επιστήμη αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο, που προσπαθεί να μας ψιθυρίσει την αλήθεια.